Tagarchief: Eberhard van der Laan

Een Griekse tragedie

William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_The_Remorse_of_Orestes_(1862)
De Drie Erinyen, Griekse wraakgodinnen kwellen Orestes, de zoon van Agamemnon. Schilderij uit 1862 van William-Adolphe Bouguereau (1825-1905). Soms ook getiteld: Orestes heeft spijt

Het stadsbestuur van Amsterdam wilde ons dolgraag doen geloven dat wij in de Stadionbuurt wonen in straten, die “allen sportgerelateerd” zijn. Maar voor hoe dom houden ze ons?

Ik woon al 61 jaar in een Grieks-mythologische buurt en niet in een sportbuurt en doorzag het flinterdunne argument van het stadsbestuur om persé het Stadionplein haar nek om te draaien, omdat ze een plek zochten met allure, zo schrijven ze ons, om wijlen Johan Cruijff  “passend” te eren.

De noodzaak daartoe was groot, omdat de omnoeming van het voetbalstadion De Arena maar steeds voor problemen bleef zorgen met de STAK, de stichting van aandeelhouders die naast Ajax en de gemeente, partij waren bij het tot stand brengen van de Johan Cruijfarena.

Dus zocht de gemeente ook een stedelijke lokatie ter ere van Johan Cruijff. Maar of je dan een Grande Dame, zoals ik het Stadionplein ben gaan noemen – met haar historie van 104 jaar –  daartoe dan maar ineens de nek moet omdraaien, dat vond ikzelf nou niet zo gepast.

Drie vrouwen, alle drie Stadionbuurtbewoners staken de koppen bij elkaar en ondersteunden de petitie, die buurtbewoner Menno Köhler was gestart om het Stadionplein haar naam te laten houden. Trap op, trap af, portiek in, portiek uit, bootsteiger op en af werden flyers rond gebracht en affiches opgeplakt om de petitie te doen groeien. De drie vrouwen, de drie MMM-en genoemd voor het gemak, begonnen aan een Verzoekschrift. En zochten steun bij Wijkraad ZuidWest en andere – al jarenlang – actieve bewuste Stadionbuurters. Die allen het Verzoekschrift ondertekenden.

HOORZITTING

Op 29 mei wordt nu een bezwaarschrift, op basis van dat Verzoekschrift, tijdens een Hoorzitting over het Stadionplein besproken. Ook andere bezwaarschriften van bewoners komen aan de orde. Als de actualiteit dit tenminste nog nodig maakt.

Het wordt dan een hoorzitting van Stadionbuurtbewoners versus de gemeente Amsterdam. Waarbij de 3 MMM’en zich per dag en per uur meer en meer aan het ontpoppen zijn als de drie Wraakgodinnen uit de Griekse mythologische onderwereld, De Drie Erinyen. Inmiddels lijkt dat een betere naam voor de 3 MMM’en. De Erinyen zijn ook bekend onder hun Latijnse naam, als de drie Furiën.

videobijschrift: fragment van de Drie Furiën uit de operafilm Gianni Schizzi, van opera Spanga, regie: Corina van Eyk. De opera van Puccini is gebaseerd op een verhaal uit Dante’s  La Divina Commedia


De vraag is alleen wel wie de drie Erinyen aan het kwellen zijn in dit geval. Wie de Orestes uit de Griekse tragedie is, waarin we met ons allen beland zijn.

Inmiddels laat de demissionair wethouder van Sport Eric van der Burg het in de Volkskrant van zaterdag doen voorkomen, alsof het waarnemend burgemeester Jozias Van Aartsen is, die in februari 2018  het oude college van B&W verkeerd heeft voorgelicht rondom de omnoeming van Stadionplein in Johan Cruijffplein. De Stadionbuurters denken dat het probleem al ver voor februari 2018 speelt.

DEMOCRATIE

Ons woord democratie stamt uit het oude Griekenland.  Bij de presentatie van het nieuwe coalitieakkoord in Amsterdam afgelopen donderdag deed Groenlinks voorman Rutger Groot Wassink ferme uitspraken over het vergroten van de zeggenschap van Amsterdammers bij hun buurt.
Maar de hamvraag is nu: wat doet Van Aartsen de komende dagen? Wat doet hij met het besluit van het oude college om het historische Stadionplein op te doeken?

De Stadionbuurters, die a.s. dinsdag een Hoorzitting wacht, verbazen zich met zijn allen over de uitlatingen van Van der Burg, dat “het stadsbestuur” verkeerd is voorgelicht, omdat ze zien dat de Commissie Naamgeving  Openbare Ruimte – de CNOR – al op 2 december 2017 haar negatief advies uitbracht aan het oude college, en op dat moment Van der Burg de loco-burgemeester was van Amsterdam.
Van Aartsen werd op 4 december benoemd.
Van der Burg is ook, samen met de zieke en wijlen burgemeester Eberhard Van der Laan steeds betrokken geweest bij de hele procedure rond de naamsverandering van de Amsterdam ArenA en het voornemen om daarnaast in de stad Cruijff op een goede locatie “passend”  te eren.

Erinyen (Furiae ofwel De Drie Furien)
De drie Furiën

Op de Hoorzitting  a.s. dinsdag willen de Stadionbuurters o.a. aan de orde stellen of het negatieve advies van de CNOR gemeld had moeten worden aan de Gemeenteraad, voordat het stadsbestuur zijn besluit nam op 20 februari 2018.

In een brief van 21 december 2017 aan de gemeenteraad meldt Van Aartsen wel, dat de vernoeming van de Arena nog steeds op zich laat wachten, maar er staat niets in over de (negatieve) vorderingen m.b.t. een straatnaam voor Johan Cruijff. Het negatieve CNOR-advies van 2 december 2017 wordt aan de gemeenteraad niet vermeld.
Eerst moest Stadsdeel Zuid nog om advies gevraagd worden. Naar later bleek, werd Zuid toen rond januari 2018 foutief voorgelicht. Voorgespiegeld werd alsof de CNOR positief geadviseerd had over het Johan Cruijffplein in Zuid. Dit kwam pas tot uiting, nadat via een WOB-verzoek van Wijkraad Zuidwest, het negatueve advies van de CNOR in de openbaarheid werd gebracht.

ACHTERKAMERTJES

De buurtbewoners willen op de hoorzitting aantonen hoe ondemocratisch het is, dat enerzijds heel Amsterdam een mening heeft over (de vernoeming van) Johan Cruijff, maar toen er problemen waren met de vernoeming van het voetbalstadion De ArenA, er plots alleen nog maar achter gesloten deuren mocht worden overlegd over een stedelijke locatie voor Cruijff.
Daarbij waren – naast de Dienst Basis Informatie en de CNOR – de wethouder Sport Eric Van der Burg en ook de waarnemend burgemeester Van Aartsen heus wel eens betrokken, denken de buurtbewoners, en heeft (opvallend genoeg) ook een woordvoerder van de familie Cruijff mogen meedenken, staat er in de brief aan de Stadionbuurters.
De buurtbewoners vinden dit opvallend omdat de familie Cruijff langs het Stadionplein wel twee firma’s heeft, zowel de Cruyff Institute als de Cruyfffoundation. En de woordvoerder van de familie altijd Carol Thate is, de “general manager” van de “World of Johan Cruyff”, d.w.z.  de manager van alles wat met het merk Cruyff te maken heeft.

Door deze achterkamertjespolitiek is het totaal niet transparant uit welke hoek het idee voor het Stadionplein is gekomen, en waarom alternatieve locatiekeuzes als de Sportheldenbuurt op het nieuwe Zeeburgereiland of vernoeming van Cruijff op de Arenaboulevard van tafel zijn geveegd. De afwegingen zijn nog steeds geheim.

JURIDISCH STEEKSPEL MET BURGERS

Als de hoorzitting van de Stadionbuurters nog doorgaat a.s. dinsdag – gezien de recente ontwikkelingen – zullen diverse bezwaarschriften op tafel komen. Ook een advocaat zal voor enkele bezwaarden het woord voeren.

Duidelijk is, dat het dan een juridisch steekspel wordt tussen de gemeente en de Stadionbuurtbewoners over de vraag of burgers juridisch wel of geen bezwaar mogen maken over een Naamgevingsbesluit m.b.t. een plein. Voorafgaand aan de zitting is al duidelijk dat de gemeente wil aantonen dat alle regels m.b.t. de Algemene Wet Bestuursrecht niet van toepassing zijn.

Het gevaar dreigt dat het dinsdag gaat om juridische haarkloverij i.p.v. over de inhoud van de bezwaren. Waarom nou eigenlijk tal van mensen het geen goed plan vinden om een historisch plein als het Stadionplein op te doeken en om te noemen naar Johan Cruijff.  Niet alleen buurtbewoners, maar ook architectuur-historici als Erik Mattie in de NRC, sporthistorici als Jurryt van de Vooren en Wendingen, digitaal platform van de Amsterdamse School van Museum Het Schip hebben zich erover uitgesproken een andere locatie voor Cruijff een beter plan te vinden.

image
Stadionbuurtbewoners verrassen op 16 mei Stadsdeelcommissie Zuid, tijdens hun rondwandeling op het Olympiaplein. Foto: Chris Aalberts

De Stadionbuurtbewoners laten zich niet uit het veld slaan, door achterhaalde jurisprudentie waarmee de gemeente schermt in hun verweerschrift.  In hun bezwaarschriften benadrukken de buurtbewoners dat een negatief advies van een deskundige CNOR zelden wordt genegeerd. Slechts als B&W ”een zwaarwegende reden” heeft mag B&W juridisch zo’n advies negeren.

Gelet op de bijzondere verdiensten van Johan Cruijff voor de stad Amsterdam” – aldus de brief van Van Aartsen aan de Stadionbuurters – mag dat dan blijkbaar? Moet dat dan de zwaarwegende reden zijn om een deskundig advies m.b.t. naamgeving te passeren?.
De Stadionbuurters vragen zich af of die reden – juridisch gezien – zwaarwegend genoeg is, en wie of welk orgaan dat nou moet toetsen in een democratische samenleving.
De statuur van Cruijff lijkt groter geworden dan de democratie in Amsterdam“, betogen de Stadionbuurtbewoners in hun bezwaarschriften.

INTREKKEN

Zolang Van Aartsen het op 6 maart genomen besluit nog niet heeft uitgesteld of ingetrokken, betekent dit dat de bezwaarde Stadionbuurters zich voorbereiden op de Hoorzitting, omdat reeds voor 1 juni de ingangsdatum is aangekondigd voor een Johan Cruijffplein. Zelfs het Gemeente Vervoerbedrijf heeft haar lijnenkaart al aangepast.

33583349_10156007216243889_8893515417490817024_n
Johan Cruijffplein is al ingetekend

Maar verwacht wordt dat tijdens een aangekondigde laatste vergadering van het oude collegebestuur a.s. maandag of dinsdag alles nog kan veranderen.

Zo niet, dan hoort dinsdag de Bezwaarschriftencommissie op de Hoorzitting beide partijen aan en brengt daarna een advies uit aan het nieuwe college van B&W, dat op 30 mei, de dag na de hoorzitting, beëdigd wordt.

Opvallend is dat het oude college zich bij de hoorzitting o.a. laat vertegenwoordigen door de heer H. Tomson, van de Dienst Basis Informatie. De buurtbewoners zullen hem tijdens de zitting aanspreken op het feit, dat hij tegelijkertijd lid is van de CNOR, die juist negatief adviseerde over een Johan Cruijffplein in Zuid.

Een nogal vreemde hoorzitting wordt het dus.

ALS er nog een hoorzitting nodig is.😃

Arena rond Cruijffplein

Eindelijk, de Johan Cruijff ArenA in Amsterdam Zuid-Oost komt er! Welke reden zou de Gemeente Amsterdam dan nog hebben om aan de andere kant van de stad in Zuid het aloude Stadionplein ook nog eens naar Cruijff te vernoemen? De Arenaboulevard die langs het voetbalstadion ligt kun je toch ook heel mooi Cruijffboulevard noemen?

Dat vragen inmiddels zo’n 2500 ondertekenaars van de online – en handmatige – petitie ”Stadionplein moet de naam Stadionplein houden” zich af. In een ”Verzoekschrift tot Intrekking van een Onjuist Besluit” hebben ze zich tot hun college van Burgemeester en Wethouders gewend.

In dat Verzoekschrift zijn ze niet over één nacht ijs gegaan. In een lijvig en gedegen beargumenteerd betoog van 10 pagina’s erkennen ze dat Johan Cruijff vernoemd en geëerd moet worden door de stad Amsterdam met een mooie stedelijke locatie, maar tonen ze aan dat het Stadionplein daar huns inziens niet de juiste plaats voor is.

DSC06366(1)
Het vernieuwde Stadionplein: links een huizenblok van BouwInvest, rechts de horecagelegenheid Het Proeflokaal

Ze vragen zich af of de gemeente haar werk in dit geval ook wel goed gedaan heeft. Slechts in uitzonderlijke gevallen vindt er nl. een naamswijziging van een bestaande straatnaam plaats. Daar moeten dan wel heel erg zwaarwegende redenen voor zijn. Nieuwe naamgeving moet bovendien wettelijk aan maar liefst 12 criteria voldoen. En dat doet de naam “ Johan Cruijffplein” niet, tonen de opstellers van het Verzoekschrift aan.

Het ene na het andere toetsingscriterium wordt in het Geschrift van inhoudelijk commentaar voorzien en afgeserveerd als ”onvoldoende getoetst”. Het meest eenvoudige en in het oog springende is nog wel, het criterium dat Amsterdam als regel heeft dat iemand vijf jaar overleden moet zijn, wil iemand vernoemd kunnen worden. Andere steden hanteren daar zelfs een termijn van 10 jaar voor.

GEHEIME DEMOCRATIE

Veel kwalijker vinden de ondertekenaars echter dat de hele procedure tot Naamgeving in dit geval in grote geheimzinnigheid plaatsvindt. Geen enkel document of advies over de naamgeving “Johan Cruijffplein” is openbaar. En dat is bepaald ongebruikelijk, laten insiders weten.

694
Jozias van Aartsen, waarnemend burgemeester van Amsterdam. Foto 2017© Remco Zwinkelsuit

Het is een vergaand besluit, vinden de ondertekenaars van het Verzoekschrift, een besluit dat de historiciteit van de Stadionbuurt beïnvloedt.
Door eigen onderzoek zijn ze erachter gekomen, dat waarnemend burgemeester J.J. Van Aartsen binnen het ambtelijk apparaat een verdeeld advies heeft gekregen van o.a. de Commissie Naamgeving Openbare Ruimten (CNOR) en desondanks zelf zogenaamde “zwaarwegende redenen” moet hebben gehad om dat advies naast zich neer te leggen en te besluiten dat er in Zuid een historische naam ingeruild moet worden om er een Cruijffplein van te maken.

De opstellers van het Verzoekschrift vragen zich af of dat allemaal wel democratisch is. Notabene is wel de familie van wijlen Johan Cruijff bij de besluitvorming betrokken geweest, maar is er verder geen Gemeenteraad bij te pas gekomen, geen buurtbewoner om een mening gevraagd en zijn zelfs niet alle wethouders, zo hebben de opstellers van het Verzoekschrift gemerkt, bij het besluit betrokken geweest. Alle verantwoordelijkheid lijkt voornamelijk te liggen op burgemeestersniveau.

De opstellers van het Geschrift stellen daar grote vraagtekens bij en wijzen er fijntjes op, dat Cruijff niet alleen een groot voetballer was, zoals bekend, maar “ook business” en verwijzen naar de zakelijke belangen van het Johan Cruyff Institute langs het Stadionplein en de Johan Cruyff Foundation, adres: Olympisch Stadion.

Heeft de burgemeester dat allemaal wel goed afgewogen tegen elkaar, vragen ze zich af.

HISTORIE

Het opvallende feit, dat juist het Dagelijks Bestuur van hun eigen Stadsdeel Zuid als enige adviesorgaan binnen het gemeentelijke apparaat positief geadviseerd heeft aan B&W over het Cruijffplein in Zuid, vinden de ondertekenaars getuigen van “geen enkele historische feeling met de Stadionbuurt. Commerciële belangen lijken hier te prevaleren boven cultuurhistorisch behoud”, stellen ze.

Twee belangrijke argumenten voor deze stelling halen ze naar voren in hun geschrift. Plan Zuid en de Amsterdamse School architect Harry Elte.

Allereerst brengen ze de burgemeester en wethouders in herinnering dat vanaf 1 april 2018 Plan Zuid, waartoe het Stadionplein gerekend wordt, is aangemerkt als Beschermd Stadsgezicht, door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. ”Hoewel wij begrijpen dat het daarbij in eerste instantie om bebouwingen gaat, hoort o.i. daar ook onder de historische naam Stadionplein”, schrijven deze Stadionbuurtbewoners..

persfoto2.jpgBij het stedebouwkundig Plan Zuid van begin 20e eeuw was ook de Amsterdamse School-architect Harry Elte betrokken (1880 – 1 april 1944 Theresiënstadt). Het was Elte, die met zijn Elte-stadion, zoals het in de volksmond heette, in 1912 de naamgever werd van het Stadionplein en de Stadionbuurt. Het Olympisch Stadion kwam er pas in 1927, tegenover te staan.

De opstellers van het Verzoekschrift brengen dit hun Waarnemend Burgemeester en Wethouders in herinnering omdat ze het “schrijnend” vinden dat nergens in de Stadionbuurt deze Amsterdamse School – én joodse – architect Elte, herdacht of vernoemd wordt. In tegenstelling tot de architect Jan Wils van het Olympisch Stadion. Naar hem zijn twee bruggen vernoemd.

Het Elte-stadion is na afloop van de Olympische Spelen afgebroken voor woningbouw en afronding van Plan Zuid. Tot in de oorlog, voorafgaand aan zijn deportatie, was Elte Stadionbuurtbewoner aan de Stadionweg.
Nog meer plaatsen laten verdwijnen, die naar Elte verwijzen, vinden de ondertekenaars van het geschrift ongepast.

DAME VAN 104 JAAR

“Op een bepaalde manier, ook al was het wellicht lange tijd een parkeerplaats, is het Stadionplein ook het hart van de Stadionbuurt, dat u eruit wilt snijden,” schrijven ze aan hun waarnemend burgemeester Jozias van Aartsen.

“Een historisch plein, een Dame van 104 jaar. Wij vragen ons af college. Is Cruijff voor u belangrijker dan een historisch plein? Is Cruijff belangrijker dan Elte? Is Cruijff belangrijker dan de Olympische Spelen van 1928?

Korter dan een buurvrouw het zei, kunnen wij het niet zeggen: ”Het is een belachelijk idee”.

Als u uw besluit toch doorzet heeft uw college in Amsterdam ons vertrouwen in behoorlijk bestuur volkomen verloren”.

75236ab0-31a5-49f7-be99-e524647a0a7a
Johan Cruijff en burgemeester Eberhard van der Laan tijdens de opening van een Cruyff Court in het Amsterdamse Betondorp in 2014. © ANP

TEKEN OOK:

https://www.petities24.com/stadionplein_moet_de_naam_stadionplein_houden?wh