Tagarchief: Amsterdam Stadsdeel Zuid

Het leven: een puzzel

frustrated-little-man-missing-puzzle-piece[33694]

Er wordt nogal gepuzzeld aan de 11 Rue Simon-Crubellier te Parijs, het woonadres dat de schrijver Georges Perec verzon, waaraan het kunstwerk van Matthew Darbyshire op het Stadionplein haar titel ontleent. Het kunstwerk wordt zaterdag 10 november onthuld.

Nou heb ik niks met legpuzzels. Maar vorige zomer, juist toen ik me voor de eerste keer door dat dikke, niet-zo-toegankelijke boek “Het leven een gebruiksaanwijziging” van Perec heenworstelde, kwam het er dan toch van.
Mijn hoofd stond niet naar lezen.
Als een soort meditatief herstel van een ziekenhuisopname werkte ik aan een legpuzzel. Daardoor weet ik nu hoe het voelt als je dagenlang naar een specifiek puzzelstukje zoekt.

Ben je aan het puzzelen?”, vroeg de buurvrouw, toen ik tussendoor even met haar op een zonnig terras op het Stadionplein zat, aan de voet van de lange bak aarde, waar nu het kunstwerk “11 Rue Simon-Crubellier” is verrezen.

Stomverbaasd keek ik mijn buurvrouw aan. Hoe kon ze nou weten dat ik aan het puzzelen was? Zag ze dat aan mijn neus, daar op dat terras? Hoe kon dat?
Het was idioot: ze zag het aan mijn arm!
In de warme plakkerigheid van de zomer was er een legpuzzelstukje aan mijn onderarm blijven hangen en wonderbaarlijk genoeg had dat stukje mijn wandeling naar het Stadionplein overleefd.
Ik had het ook kunnen verliezen.

life-puzzle

Puzzelstukjes verdwijnen soms. En dan krijg je het plaatje niet meer compleet. Bij de schrijver Georges Perec is dat het geval. In al zijn boeken is er een (verkapte) zoektocht gaande naar het puzzelstukje van zijn jeugd: zijn verdwenen Joodse familieleden, zijn herinneringen.
“Mijn moeder heeft geen graf”, schrijft hij, n.a.v. haar deportatie op 11 februari 1943 naar Auschwitz. Perec is dan zes jaar. Er is verder niets over zijn moeder bekend. Ze is opgelost in het niets.”Ik heb geen herinneringen aan mijn kinderjaren”.
Ja, dan heb je een gebruiksaanwijzing nodig om te kunnen leven. Voilà, de titel van het boek over de 11 rue Simon-Crubellier.

perec-puzzle-piece

Georges Perec (1936-1982)

Wat is er aan de hand met dat gepuzzel op de 11 Rue Simon-Crubellier?
Te midden van veel zwarte details, zoals ik in het eerste blog uit deze serie liet zien, is een aantal bewoners in dat flatgebouw met elkaar betrokken bij een krankzinnig verhaal over aquarellen en puzzels.
Maar in feite vindt er in dit verhaal een ritueel vernietigingsproces plaats.

AQUARELLEN

Zoals Perec in een eerdere roman (over zijn jeugd, op zoek naar een verzonnen eiland W) zelf de wereldzeeën was afgestruind, laat hij nu een steenrijke bewoner aan de 11 rue Simon-Crubellier, een Engelsman, de wereld afstruinen om zee- en havengezichten te schilderen. Aquarellen, op papier, waarin een watermerk W van Whatman staat.
De miljardair, die met zijn tijd en zijn leven geen raad weet, wil zo het Zinloze van Alles, nutgeven. Hij doet er 20 jaar over, maakt 500 aquarellen, de laatste van de haven van Brouwershaven in Zeeland.

havensluis-Brouwershaven

Ad Kikkert (1914-1995): zeesluis Brouwershaven

De miljardair heet Percival Bartlebooth (let op zijn voornaam, bij Perec is Niets zomaar bedacht; ik denk aan Parsifal die op zoek was naar de Heilige Graal) en maakt er zijn levensdoel van.
Hij bedenkt een plan, waarbij meerdere bewoners van het flatgebouw betrokken raken.

BURENNETWERK

Voorafgaand aan zijn reizen, neemt hij eerst 10 jaar schilderles bij een buurman, die schilder is, Serge Valène. Een andere buur wordt zijn secretaris, die hem 20 jaar lang op reis vergezelt. Tijdens die reizen worden de aquarellen als pakketjes naar de 11 Rue Simon-Crubellier opgestuurd. De postzegels komen terecht bij een buurjongetje.

net-a-porter-vacation-kit-

Een buurman die houtbewerker is, Gaspard Winckler, vraagt hij om de 500 aquarellen op te plakken en er legpuzzels van te zagen. Die door een buurvrouw in mooie zwarte dozen worden bewaard met een zwarte strik erom heen.
Deze puzzels worden door de Engelsman 20 jaar later zelf in elkaar gezet. Het leven moet toch ergens zin voor hebben?
Maar daar laat Perec het niet bij.

PUZZEL

Het is een hele puzzel, dat boek over de 11 rue Simon-Crubellier, dat begint met een taai hoofdstuk over de ins en outs en de talloze vormen van legpuzzelstukjes. Je moet er maar doorheen komen, door dat eerste hoofdstuk!

tumblr_kqsblkZqxn1qa53j3o1_1280

Omdat ik zelf in een enorm woonblok woon, waarbij op mijn ene lift al 30 huisdeuren uitkomen, terwijl er vele liften zijn, hielp dit gegeven mij bij het lezen van het boek om me voor te stellen hoe er allerlei kruislingse dwarsverbanden ontstaan tussen de diverse bewoners van dat 10-etages hoge Parijse flatgebouw. Er spint zich een heel netwerk van burencontacten rond dat verhaal over puzzels en aquarellen.
Perec maakt er een spel van. Een spel dat hij speelt met de lezer.

RITUELE VERNIETIGING

22801697-houten-schildersezel-met-leeg-canvas-geïsoleerd-op-zwarte-achtergrond

Vanaf het begin is het plan van de miljardair, om de puzzels ook weer te laten verdwijnen. Om de legpuzzels weer terug te brengen tot de oorspronkelijke aquarel.

Sterker nog: ook de aquarellen wil hij laten verdwijnen, m.a.w. hij wil de water-verf-achtige herinneringen aan de zeegezichten laten oplossen in het Grote Niets.

Door het oplossen van de aquarellen tot opnieuw een blanco vel papier met het watermerk W erin, “zou het hele project in zichzelf verdwijnen zonder sporen na te laten”.

Het plan van de re-aquarellisatie van de puzzels had geen enkel nut. Maar dat vond de Engelse miljardair prima. Het ging hem om “niets“.

Om zover te komen moet dan eerst een buurman op de 11 rue Simon-Crubellier iets verzinnen om de puzzelstukjes weer naadloos aan elkaar te plakken. Een ander verzint een procedé om de aquarel weer los te weken van het hout. En daarna wil de miljardair de aquarel op de plaats waar ie geschilderd is, terugbrengen en op rituele wijze bewerken met een oplosmiddel.

13466missing_jigsaw_puzzle1[33699]

Als een buurman, die tv-producent is, van dit rituele vernietigingsproces hoort en ervan een tv-uitzending wil maken, loopt het – na veel gesoebat en concessies met Bartlebooth – uiteindelijk uit op het verbranden van de filmopnames.
Vooral nadat een kunstcriticus, die er wel een modern kunstproject in ziet, er 10 miljoen dollar voor heeft geboden.
B

artlebooth wil dat helemaal niet.
Het hele proces van de aquarel-puzzel-vernietiging raakt zo verstoord in zijn opzet. En uiteindelijk besluit de Engelsman dat hij de rest van de puzzels in de zwarte dozen zou laten “en in een verbrandingsoven” zou gooien.

Zo speelt Perec met metaforen.

Ondertussen zit de schilder Valène, de oudste bewoner van het pand, voor een leeg schildersdoek en mijmert hoe hij dat flatgebouw aan de 11 rue Simon-Crubellier met al die mensen erin zou kunnen schilderen.

14072Rembrandtzijnatelier

1629 Rembrandt in zijn atelier

Hij denkt aan “de vluchtige schimmen van al degenen die daar eens waren”.
Hij “had soms de indruk dat de tijd stil was blijven staan”.
“Alleen al de gedachte aan het schilderij dat hij van plan was te maken (-) maakte op hem de indruk van een grotesk mausoleum (-)”.

Maar als Valène sterft, is het schilderij op zijn schildersezel nog praktisch maagdelijk wit.

VLAKGOM

Het verdwijn-thema komt in allerlei details terug, ook in zijlijnen. Zo wordt in de zak van een regenjas van een vroegere Joodse bewoner van het pand, die bij een razzia wordt opgepakt, door de Gestapo een doosje gevonden met op het deksel: een reclametekst voor “vlakgom veeguit“.
Ook gaat iemand dood aan het overmatig kauwen op het gummetje van zijn potlood.
Het lijkt een volkomen onbeduidend detail, over de man van de concierge, maar in het vernuftig geconstrueerde boek van Perec worden errugh veel details opgesomd, en bijna geen één detail is onbeduidend.
Vlakgommen wissen dingen uit. En daar gaat het over bij Perec. Hij speelt met het thema van vergeten, uitwissen, oplossen in het niets.

1040214

Een kruimeldief en het mondstuk van een steelstofzuiger: 2 schoonmaakobjecten in brons in het kunstwerk 11 rue simon.Crubellier, van Matthew Darbyshire, Stadionplein 2018

VERNIETIGING IN DE KUNST

Het brengt bij mij – hoe kan het ook anders – toch ook andere kunstprojecten in gedachten. Perec kan, behalve door zijn jeugd, ook geïnspireerd zijn door de Amerikaanse kunstenaar Robert Rauschenberg (1925-2008), die in 1953 een kunstwerk van de beroemde Nederlandse Willem De Kooning (1904-1997) uitwiste.
Erased De Kooning” heet het. Het is in 1998 aangekocht door het San Francisco Museum of Modern Art. Een leeg uitgewist schilderij dus! Het wordt in postmoderne kunstkringen gezien als een neo-dadaïstisch conceptueel kunstwerk.

Leuke video van Rauschenberg over zijn uitgewiste schilderij:

694

Banksy versnippert, oktober 2018

En dan Banksy natuurlijk laatst!
Wat te denken van de Britse straatkunstenaar in oktober 2018 met zijn stunt op een veiling om zijn eigen kunstwerk te versnipperen, net nadat het verkocht was voor 1,2 miljoen euro. De kunstwereld werd voor gek gezet.
De opzet was dat alles versnipperde. Maar na de gedeeltelijke versnippering is het kunstwerk prompt 2 miljoen waard geworden, omdat er die avond tijdens de veiling een nieuw kunstwerk is ontstaan ;-).
Video: https://www.telegraaf.nl/video/2697725/banksy-onthult-snipperstunt-mislukt

rompecabezas-puzzle

Het puzzelstukje, de Jeugdherinnering W, past niet in de puzzel.

W

Als Bartlebooth uiteindelijk sterft, mist er één puzzelstukje op het zwarte tafelkleed. Het heeft de vorm van een X.
Een kruis, zou je kunnen zeggen.

In zijn hand heeft hij een puzzelstukje in de vorm van een W.

En W verwijst bij Perec naar alles wat met zijn verdwenen moeder te maken heeft en naar zijn

W

roman “W en de Jeugdherinnering” over een fictief eiland W, vol kadaverdiscipline en – hou u vast – Olympische Spelen, bizar genoeg.

(Boekcover-ontwerp van Perec met Olympische ringen van prikkeldraad)
Een krankzinnige speling van het lot wil dat Amsterdam Stadsdeel Zuid het kunstwerk 11 Rue Simon-Crubellier van Matthew Darbyshire recht tegenover het Olympisch Stadion plaatst.

(Wordt vervolgd)

Het Gevoel van Zwart

Kan zwart ook vrolijk zijn? Stijlvol, gedistingeerd, ja, sexy ook, maar vrolijk? Welke betekenis heeft zwart? De zwarte meubels in het kunstwerk in wording op het Stadionplein vragen aandacht.
Het kunstwerk, een 3-kamerappartement van 65 m met keuken en douchecel, in grijs beton en zwart gepatineerd brons, van de Britse kunstenaar #Matthew Darbyshire (1977) wordt begin november onthuld door AmsterdamStadsdeelZuid.
Zaterdagmiddag 20 oktober is er -stomtoevallig- een lezing over Zwart in de Kunst in de bibliotheek op het Stadionplein. Een lezing uit een serie van 5: Kleur is de Kunst, door kunstenaar #Marianne Roodenburg.

Zwart kan van alles oproepen. Het Zwarte Vierkant van de Avant-gardistische Russische kunstenaar Kasimir Malevitsj (1878-1935) schokte in 1913 de kunstwereld niet alleen vanwege zijn abstractie. Op de tentoonstelling hing Malevitsj zijn Zwarte schilderij precies op de plek waar in Russische huiskamers de icoon van God hangt. Shocking. Zwart ter contemplatie. Zwart kan spiritueel zijn. Vele religieuzen dragen zwart.

MODERN

Eén van mijn buurvrouwen heeft zwart met grijs consequent doorgevoerd in haar interieur. Tot aan de placemats, kaarsen en kopjes aan toe. Het is een moderne, strakke huiskamer.
Ook de eigentijdse kunstenaar van Evironmental Art, Darbyshire, ziet in al dat zwart vooral modern Design. Schriftelijk zegt hij me om “formele” redenen gekozen te hebben voor het zwarte interieur, omdat hij het “moderner” vond dan de gebruikelijke bruingroene geoxideerde kleur van patina brons voor de meubels. Hij vond Zwart beter bij de omgeving passen.

Darbyshire:
“De kleur zwart werkt zoveel beter (dan het gebruikelijke bruine patina) tegen het krachtige, industriële en misschien zelfs rauwe grijze beton. Ik hou er ook van om het klassieke clichématige gebruik (van brons) te voorkomen, ook al komt dat misschien een beetje tegendraads over”.

P1030801kopie
Vertaalde uitgave van het Franse boek, dat ten grondslag ligt aan 11 Rue Simon-Grubellier

PARIJS FLATGEBOUW

Ondertussen herlees ik het Franse boek dat ten grondslag ligt aan de titel van het kunstwerk: “11 Rue Simon-Crubellier“. De titel refereert aan een Frans woonadres uit een 511 pagina tellend boek uit 1978, dat zich afspeelt aan de 11 Rue Simon-Crubellier in Parijs. Een niet bestaande straat, verzonnen door de schrijver Georges Perec (1936-1982).

d009747ed913c3f785f1352fceb65ae6

Eén van de covers van de vertalingen van het Franse boek La Vie Mode d’Emploi (Het leven een gebruiksaanwijzing) van George Perec.

Het gaat over zo’n 19e eeuws Parijs’ appartementsgebouw met gammele koperen lift en concierge, 10 woonlagen hoog, met kelders en vroegere dienstbodenkamertjes, met zowel koop- als huurappartementen, grote en kleinere flats erin.

Het lijken warempel de woonblokken uit de Stadionbuurt wel. De Brit Darbyshire heeft ook – ter inspiratie voor zijn kunstwerk – bewoners in het nieuwbouwblok midden op het Stadionplein opgezocht.

Het flatgebouw van Georges Perec zit bomvol bewoners, er komen er 500 voorbij: de vroegere bewoners uit vervlogen tijden van het 19e eeuwse pand incluis: zij spelen een evenzo grote rol in zijn geschiedenis.

ZWART

N.a.v. het zwarte kunstwerk heb ik onderzocht op welke manier Zwart in dit Parijse appartementsgebouw voor komt. En dat is opvallend veel, te midden van de krankzinnige hoeveelheid details over meubelstukken, wandkleden, schilderijen, boekcovers etc., waar Perec ons op trakteert.

Ik zeg niet dat alles zwart is aan de Parijse 11 Rue Simon-Crubellier, maar toch. Het centrale verhaal heeft twee duidelijke referenties naar zwart. Vele andere zwarte verwijzingen betreffen zijlijnen in het boek, die samen de context en sfeer kleuren, waarin het centrale verhaal zich afspeelt.

Het is bepaald geen vrolijk boek, het zit vol melancholie over de vergankelijkheid en zinloosheid van het leven.
Zonder hier nu meteen in te gaan op het waarom van de melancholie van de schrijver Perec (dat komt in latere blogs) concentreer ik me eerst op Het Gevoel van Zwart.

14206c386d9d9275060c11f98d9dd125

Georges Perec (1936-1982)

Het boek is een bouwwerk op zich; ingenieus bedacht; een intellectueel hoogstandje, vol diepere lagen en dubbele bodems, waarbij Perec een spel met de lezer speelt.
In elk hoofstuk zitten aspecten van het leven van de schrijver – en van zijn eerdere boeken – verstopt en het is de gein en de kunst om de sleutel te vinden en de puzzel op te lossen.

Ik daag de liefhebber van geschiedenis en literatuur en kunst uit, om de komende weken me te vergezellen naar deze 11 rue Simon-Grubellier in Parijs, om het moderne zwarte kunstwerk met dezelfde naam, op het Stadionplein, te duiden.

SPEL

Geheel in stijl van Perec, die errugh van rijtjes, opsommingen en getallen houdt, en van regels, systemen en puzzels (een autist is er niks bij !) som ik op, op welke manier Zwart in het boek voorkomt. De volgorde doet er even niet toe. De kern van het verhaal komt later wel.

  • Mevrouw Marcia, met haar antiekwinkeltje onderin het pand, zit in een leunstoel van zwart leer. Op een prent in haar kamer wordt tegen een zwarte keukentafel seks bedreven, terwijl een in het zwart geklede grijsaard toekijkt. Naast haar leunstoel ligt een roman, met op de omslag een afbeelding van een triktrakbord, waarop o.a. een stel handboeien ligt.

giphy-3.gif

Er wordt veel getriktakt op de 11 rue Simon-Grubellier, een spel met zwarte-en-witte schijven. Net als zwart-witte kruiswoordpuzzels die steeds moeten worden opgelost. Perec tekent ze soms uit.

  • Bij mevrouw Moreau, een zakenvrouw, staan met koper ingelegde kasten van zwart palissander hout. In haar slaapkamer een matras in zwarte skaileren hoes.
    Ze heeft haar huis laten inrichten door een binnenhuisarchitect, zodat ze haar handelsrelaties kon ontvangen. Ze serveerde dan monochrome maaltijden. De laatste was een zwarte maaltijd in borden van gepolijst leisteen met zwarte kaviaar, truffelsalade en inktvis. De drank werd in basalten bekers geserveerd.
  • Bij het echtpaar Altamont wordt een receptie voorbereid door butlers in zwart pak. Mevrouw draagt een onderbroek van zwarte zijde en rond haar rechterhand een smalle zwartgazen band, als teken van rouw over een vorige geliefde. Meneer werkt als ingenieur in de oliebusiness, “het oude zwarte goud“.
  • Als de schilder Valène, de oudste bewoner van het pand, een dwarsdoorsnede van het appartementsgebouw wil schilderen (zoals Perec dat dus als schrijver doet in zijn boek!), inventariseert hij wat er in de loop der jaren in het trappenhuis aan de 11 Rue Simon-Grubellier gevonden is, en stuit daarbij op het Japanse Go-spel.ako1Zeven marmeren schijfjes, 4 zwarte en 3 witte, liggen zo op de overloop, dat zij het patroon vormen dat in het go-spel Ko heet: Eeuwigheid.

Het is een significant voorbeeld hoe Perec speelt met symboliek. De getallen 4 en 3 zullen bij Perec vaker voorkomen. Net als het getal 11. Zelfs de Nederlandse vertaling heeft 511 pagina’s.

  • In de slaapkamer van de huisarts Dinteville staat een commode van gelakt zwart hout. Op zijn zolder vindt hij een boekje van een van zijn voorvaderen, een chirurg: hoe je middels een zwarte vloeistof in de nieren van een patiënt kon kijken. Dinteville deed 4 jaar onderzoek en schreef er een manuscript over van 300 bladzijden, waarin hij de relatie met de Joodse mystiek, het hermetisme en de alchemie onderstreepte.
  • Het atelier van de kunstenaar Hutting heeft een met zwart leer gecapitonneerde deur. Hij werkt aan een schilderij, waar 3 figuren op staan. Eentje in zwart duikerspak, iemand met een zwarte ruitvormige baret op, zoals Britse professoren dat hebben. De derde is een Japanner in een lang zwart gewaad. Op de vloer: een geometrisch zwart-wit tegelmozaïek.
    In zijn salon staat Huttings secretaresse in zwart-leren motorpak, met een dolk in haar handen.
  • Ook zitten er 4 gehurkte mannen te mediteren in zwart zijden broek en ontbloot bovenlijf, waarbij ze moeten leren iedere sensatie van pijn te vergeten.
    Het 3e vertrek in dat appartement heeft geen meubels. De muren, het plafond, de vloer, de plinten en de deuren zijn met lakverf zwart geschilderd. Aan de muren hangen 3 rijen gravures in matzwarte metalen lijsten.
  • en juffrouw Crespi droomt over een man in de deuropening die een zwart omrand kaartje laat zien.
1030983
naamkaartje van één van de hoofdrolspelers aan de 11 Rue Simon-Grubellier

PUZZEL

Te midden van deze zwarte details speelt een houtbewerker Winckler een rol in het centrale verhaal, dat zich tussen diverse bewoners van het pand afspeelt, en over puzzelstukjes gaat. Een krankzinnig verhaal. Waarover in een volgend blog meer.

  • In de slaapkamer van Winckler, die de puzzels snijdt, hangt een uitgeknipte tijdschrift-foto van 3 in het zwart geklede mannen in een wachtkamer, voorafgaand aan een duel, waarbij de ene de dood zal vinden.
    Het was het enige in de kamer, behalve zijn bed, wat hij verdroeg, schrijft Perec. Het zwart leren kussentje waarop Wincklers vrouw had gezeten had hij weggegooid: “alles waar zij een spoor op had achtergelaten“. Zij was gestorven, in de fictie van Perec, in 1943 tijdens het ter wereld brengen van een doodgeboren kindje.
  • Ook mevrouw Hourcade speelt in de puzzel-plot een rol. Zij heeft in een kartonfabriek gewerkt en levert 500 prachtig zwart kartonnen dozen voor de puzzelstukjes aan één van haar buurmannen. De zwarte dozen worden afgesloten met een zwart of grijs lint.

Black ribbon[33693]

  • de dozen zijn voor de bewoner Bartlebooth, een Britse miljardair, die met zijn tijd geen raad weet. In zijn slaapkamer ligt een in zwart leer gebonden agenda met daarop o.a. een tekstballon: The surest stronghold is the home.
  • Als hij sterft zit hij aan een tafel met zwart kleed, waarop een legpuzzel ligt. Er ontbreekt een puzzelstukje, dat zwart lijkt door het kleed eronder.th9ZI00BQK

DIT is de sfeer; Het Gevoel van Zwart, dat opstijgt uit alle poriën van het boek over het pand aan de 11 Rue Simon-Grubellier.

Op mijn vraag aan Matthew Darbyshire of het Zwart in zijn kunstwerk een relatie heeft met het Zwart in het boek geeft hij geen antwoord. Hij gaat er niet op in. Wel antwoordt hij, dat zijn keus voor de titel 11 Rue Simon- Grubellier “absoluut meer formeel dan biografisch” van aard is.

Zelf vind ik het juist intrigerend om het verhaal achter het Franse woonadres te betrekken bij het kunstwerk met dezelfde naam! Ik zie daarin een sleutel om het kunstwerk in te bedden in de Stadionbuurt. Ik daag u uit mij de komende weken te volgen in mijn analyse.
Want waarom heeft Perec dit gebouw aan de 11 Rue Simon-Grubellier opgericht?

1040002

Het bedrijf “Everything is Possible” werkt aan Darbyshire’ ’11 Rue Simon-Grubellier’ .

(wordt vervolgd)

© Gedachtengoed uit deze serie over 11 Rue Simon-Grubellier svp alleen met bronvermelding overnemen

Verder verschenen:

  1. op Facebook: Zwart Design op Frans woonadres: https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=948209028696042&id=238292489687703
  2. Column “Onze straat met zwarte spullen”, Huis van de Wijkkrant Olympus, december 2017
  3. Eerder Blog over Design in het Stadionpleinkunstwerk: https://marionalgra.wordpress.com/2017/05/16/huiskamer-in-zwart/
  4. Eerder Blog over Ontstaan Stadionpleinkunstwerk: https://marionalgra.wordpress.com/2016/09/23/fontein-wordt-kraantje/

Arena rond Cruijffplein

Eindelijk, de Johan Cruijff ArenA in Amsterdam Zuid-Oost komt er! Welke reden zou de Gemeente Amsterdam dan nog hebben om aan de andere kant van de stad in Zuid het aloude Stadionplein ook nog eens naar Cruijff te vernoemen? De Arenaboulevard die langs het voetbalstadion ligt kun je toch ook heel mooi Cruijffboulevard noemen?

Dat vragen inmiddels zo’n 2500 ondertekenaars van de online – en handmatige – petitie ”Stadionplein moet de naam Stadionplein houden” zich af. In een ”Verzoekschrift tot Intrekking van een Onjuist Besluit” hebben ze zich tot hun college van Burgemeester en Wethouders gewend.

In dat Verzoekschrift zijn ze niet over één nacht ijs gegaan. In een lijvig en gedegen beargumenteerd betoog van 10 pagina’s erkennen ze dat Johan Cruijff vernoemd en geëerd moet worden door de stad Amsterdam met een mooie stedelijke locatie, maar tonen ze aan dat het Stadionplein daar huns inziens niet de juiste plaats voor is.

DSC06366(1)
Het vernieuwde Stadionplein: links een huizenblok van BouwInvest, rechts de horecagelegenheid Het Proeflokaal

Ze vragen zich af of de gemeente haar werk in dit geval ook wel goed gedaan heeft. Slechts in uitzonderlijke gevallen vindt er nl. een naamswijziging van een bestaande straatnaam plaats. Daar moeten dan wel heel erg zwaarwegende redenen voor zijn. Nieuwe naamgeving moet bovendien wettelijk aan maar liefst 12 criteria voldoen. En dat doet de naam “ Johan Cruijffplein” niet, tonen de opstellers van het Verzoekschrift aan.

Het ene na het andere toetsingscriterium wordt in het Geschrift van inhoudelijk commentaar voorzien en afgeserveerd als ”onvoldoende getoetst”. Het meest eenvoudige en in het oog springende is nog wel, het criterium dat Amsterdam als regel heeft dat iemand vijf jaar overleden moet zijn, wil iemand vernoemd kunnen worden. Andere steden hanteren daar zelfs een termijn van 10 jaar voor.

GEHEIME DEMOCRATIE

Veel kwalijker vinden de ondertekenaars echter dat de hele procedure tot Naamgeving in dit geval in grote geheimzinnigheid plaatsvindt. Geen enkel document of advies over de naamgeving “Johan Cruijffplein” is openbaar. En dat is bepaald ongebruikelijk, laten insiders weten.

694
Jozias van Aartsen, waarnemend burgemeester van Amsterdam. Foto 2017© Remco Zwinkelsuit

Het is een vergaand besluit, vinden de ondertekenaars van het Verzoekschrift, een besluit dat de historiciteit van de Stadionbuurt beïnvloedt.
Door eigen onderzoek zijn ze erachter gekomen, dat waarnemend burgemeester J.J. Van Aartsen binnen het ambtelijk apparaat een verdeeld advies heeft gekregen van o.a. de Commissie Naamgeving Openbare Ruimten (CNOR) en desondanks zelf zogenaamde “zwaarwegende redenen” moet hebben gehad om dat advies naast zich neer te leggen en te besluiten dat er in Zuid een historische naam ingeruild moet worden om er een Cruijffplein van te maken.

De opstellers van het Verzoekschrift vragen zich af of dat allemaal wel democratisch is. Notabene is wel de familie van wijlen Johan Cruijff bij de besluitvorming betrokken geweest, maar is er verder geen Gemeenteraad bij te pas gekomen, geen buurtbewoner om een mening gevraagd en zijn zelfs niet alle wethouders, zo hebben de opstellers van het Verzoekschrift gemerkt, bij het besluit betrokken geweest. Alle verantwoordelijkheid lijkt voornamelijk te liggen op burgemeestersniveau.

De opstellers van het Geschrift stellen daar grote vraagtekens bij en wijzen er fijntjes op, dat Cruijff niet alleen een groot voetballer was, zoals bekend, maar “ook business” en verwijzen naar de zakelijke belangen van het Johan Cruyff Institute langs het Stadionplein en de Johan Cruyff Foundation, adres: Olympisch Stadion.

Heeft de burgemeester dat allemaal wel goed afgewogen tegen elkaar, vragen ze zich af.

HISTORIE

Het opvallende feit, dat juist het Dagelijks Bestuur van hun eigen Stadsdeel Zuid als enige adviesorgaan binnen het gemeentelijke apparaat positief geadviseerd heeft aan B&W over het Cruijffplein in Zuid, vinden de ondertekenaars getuigen van “geen enkele historische feeling met de Stadionbuurt. Commerciële belangen lijken hier te prevaleren boven cultuurhistorisch behoud”, stellen ze.

Twee belangrijke argumenten voor deze stelling halen ze naar voren in hun geschrift. Plan Zuid en de Amsterdamse School architect Harry Elte.

Allereerst brengen ze de burgemeester en wethouders in herinnering dat vanaf 1 april 2018 Plan Zuid, waartoe het Stadionplein gerekend wordt, is aangemerkt als Beschermd Stadsgezicht, door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. ”Hoewel wij begrijpen dat het daarbij in eerste instantie om bebouwingen gaat, hoort o.i. daar ook onder de historische naam Stadionplein”, schrijven deze Stadionbuurtbewoners..

persfoto2.jpgBij het stedebouwkundig Plan Zuid van begin 20e eeuw was ook de Amsterdamse School-architect Harry Elte betrokken (1880 – 1 april 1944 Theresiënstadt). Het was Elte, die met zijn Elte-stadion, zoals het in de volksmond heette, in 1912 de naamgever werd van het Stadionplein en de Stadionbuurt. Het Olympisch Stadion kwam er pas in 1927, tegenover te staan.

De opstellers van het Verzoekschrift brengen dit hun Waarnemend Burgemeester en Wethouders in herinnering omdat ze het “schrijnend” vinden dat nergens in de Stadionbuurt deze Amsterdamse School – én joodse – architect Elte, herdacht of vernoemd wordt. In tegenstelling tot de architect Jan Wils van het Olympisch Stadion. Naar hem zijn twee bruggen vernoemd.

Het Elte-stadion is na afloop van de Olympische Spelen afgebroken voor woningbouw en afronding van Plan Zuid. Tot in de oorlog, voorafgaand aan zijn deportatie, was Elte Stadionbuurtbewoner aan de Stadionweg.
Nog meer plaatsen laten verdwijnen, die naar Elte verwijzen, vinden de ondertekenaars van het geschrift ongepast.

DAME VAN 104 JAAR

“Op een bepaalde manier, ook al was het wellicht lange tijd een parkeerplaats, is het Stadionplein ook het hart van de Stadionbuurt, dat u eruit wilt snijden,” schrijven ze aan hun waarnemend burgemeester Jozias van Aartsen.

“Een historisch plein, een Dame van 104 jaar. Wij vragen ons af college. Is Cruijff voor u belangrijker dan een historisch plein? Is Cruijff belangrijker dan Elte? Is Cruijff belangrijker dan de Olympische Spelen van 1928?

Korter dan een buurvrouw het zei, kunnen wij het niet zeggen: ”Het is een belachelijk idee”.

Als u uw besluit toch doorzet heeft uw college in Amsterdam ons vertrouwen in behoorlijk bestuur volkomen verloren”.

75236ab0-31a5-49f7-be99-e524647a0a7a
Johan Cruijff en burgemeester Eberhard van der Laan tijdens de opening van een Cruyff Court in het Amsterdamse Betondorp in 2014. © ANP

TEKEN OOK:

https://www.petities24.com/stadionplein_moet_de_naam_stadionplein_houden?wh

♫ Canta-re ♫♪

We zijn met onze Cabriolet op pad geweest,” lachte mijn buurvrouw altijd, als ze opgepropt en wel met boodschappen en al, weer uit de kleine Canta van haar vriendin was geklommen. Ze voelde zich door elkaar geschud tot en met, zei ze, en het was binnen een hoop lawaai aan je oren.

dsc05843Stadsdeel Amsterdam-Zuid kreeg laatst van buurtbewoners de tip voor “een Leen-Canta of een Canta delen”, toen het tijdens een gespreksavond over het sociale isolement van ouderen ging. De kleine tweezitter voor gehandicapten is een gewild stadsautootje geworden, zelfs voor niet-gehandicapten. Overal in de Stadionbuurt zie ik Canta’s op de trottoirs. Je hebt er geen rijbewijs voor nodig, en geen parkeervergunning en mag hem op de stoep parkeren. Ja, hij rijdt maar 45 km per uur, maar als je er alleen mee in de stad boodschappen wil doen….

dsc05859

Naast Canta’s zie ik ook steeds vaker andere mini”s in de buurt:  Brommobielen en electrische Smarts in het Olympisch Kwartier: die kun je als electrische deel-auto huren van de firma Car2Go: een variant op de Witkar van Provo uit de jaren 60. Met zo’n kleine huur-Smart kun je overigens gewoon de snelweg op en je kunt ‘m overal in Amsterdam gratis parkeren binnen de ring A10, in IJburg en rondom de Zuidas. Voor een huurbedrag van 15 euro per uur richt Car2Go zich echter op een andere doelgroep dan de boodschap doende oudere.

Voor een brommobiel, die net als de Canta ook maar 45 km per uur kan, gelden dezelfde regels als voor gewone auto’s: hij mag niet op de stoep geparkeerd worden en je hebt een parkeervergunning nodig en een rijbewijs of bromfietscertificaat. De brommobiel mag ook niet op het fiets- en voetpad, de Canta wel. 

dsc05824Parkeervergunningen voor bewoners in Amsterdam betekenen gewoon extra Vaste Lasten per maand. Bewoners in de Stadionbuurt betalen voor een normale parkeervergunning 132,50 euro per half jaar. In het Olympisch Kwartier zijn bewoners bovendien verplicht hun auto ondergronds te parkeren. De ondergrondse garage van woningbouwvereniging Eigen Haard kost zo’n 85 euro per maand.  Niet alle autobezitters hebben zin om dat per maand bovenop hun huur te betalen. Vermoedelijk wonen er daardoor in de sociale woningbouw van Eigen Haard relatief veel mensen zonder auto. Hierdoor zijn er vervolgens ondergronds vrije parkeerplaatsen beschikbaar, die op de één of andere manier weer rendabel moeten worden gemaakt en particulier verhuurd worden, bijv. via een zgn. Switchpark-systeem. Voor zo’n 130 euro per maand.

Tja. De Canta op de stoep dus…..lijkt wel op te rukken. Zelfs voor niet-gehandicapten. In 2012 arrangeerde Karin Spaink, columniste en M.S.-patiënt, in de Westergasfabriek een Nationaal Cantaballet, waarbij de mini-autootjes met elkaar en met balletdansers een dans aangingen. Ook schreef ze het boek: “De benenwagen, het succesverhaal van de Canta”. In bijgaande video ziet u een impressie van dit Cantaballet.

Een rondwandeling door de Stadionbuurt leverde de volgende video op:
♪♫♪♪…Canta-re…oh oh oh oh””♫♪ :

https://youtu.be/SR2RctaTd3w