Categorie archief: Column

Friet op de Parnassus

s710742923750749015_p3_i2_w640.jpg
Het Parnassusbergmassief in Griekenland met Orakel van Delphi ter ere van Apollo

Parnas heet tegenwoordig de wijk die de Amsterdamse Stadionbuurt verbindt met de Zuidas. Althans, in trendy stedebouwkundige termen heet die wijk zo. Je moet toch wát, om je vastgoed te verkopen?
Het gebied is in ontwikkeling. De Amsterdamse Rechtbank wordt opgepimpt en de kantoortoren uit 1977 aan de Parnassusweg geheel gestript, van een glazen façade voorzien met restaurant aan het water en verhoogd tot bijna 60 meter. Voor de bewoners rondom de Stadionweg betekent dat een extra stukje blauwe lucht minder. De hoogbouw van de Zuidas rukt op.Zo’n toren heet tegenwoordig een Tower, zoals ook het hotel aan het eind van deze bebouwde Parnas-strook nu Olympic Hotel heet en de opgeleukte Citroëngebouwen naast het Olympisch Stadion, The Olympic zijn gaan heten. Oh, oh, wat zijn we hot. Nu krijgen we in september dus ook een Parnassus Tower.

20190821_222146.jpg
Amandelvormig brughuisje op de Parnassusbrug met moderne Parnassus Tower .

Geen Amsterdammer noemt het gebied Parnas. Elke Amsterdammer kent de Parnassusbrug vooral van de twee friettentjes, die er sinds jaar en dag aan beide zijden van de brug huizen in de prachtig gesculptuurde brughuisjes in Amsterdamse Schoolstijl van architect Piet Kramer (1881-1961).

De bestemming van de amandelvormige huisjes was altijd een kiosk, er heeft nog een rijwielzaakje ingezeten en onderin waren er urinoirs. Ook de afdeling Beplanting van de Gemeente gebruikte een huisje(*2)Op de brug zelf vallen de ingebouwde glooiende banken op, het siersmeedwerk in de brugleuning en aan weerszijden van de brug de gebeeldhouwde stenen beelden van Hildo Krop (1884-1970). Ik bedoel: het is niet zomaar een brug, het is een prachtbrug, een meterslang architectonisch bouwwerk, een schoolvoorbeeld van organische architectuur in mijn ogen.

Zwevende Muze, beeld van Hildo Krop (1884-1970) uit 1941, geplaatst 1957 op de Parnassusbrug

FILM

Via NPO-start (of via de link onderaan dit blog) kunt u een grappige, 30 minuten durende film “Parnassus” zien, waarin op deze Parnassusbrug een modern Romeo en Julia-liefdesdrama wordt uitgevochten, tussen de twee families in de friethuisjes, recht tegenover elkaar op de brug. Zie hier de trailer: 

De twee frietboeren met hun zoons beconcurreren in de film elkaar bijkans dood. Maar ja, dan komt er een zus in het spel…en vechten liefde en haat om de overhand. Een filmdebuut uit 2015 van de jonge acteur/regisseur Robin Boissevain (1996), waarin de oude Parnassuskantoortoren nog te zien is.1050531(0).jpgOké, de Parnassusbrug kennen we van de friet. Maar wat er nou op de Parnassus-berg gebeurde in het Olympische Griekenland???? Misschien weten we nog nét dat Montparnasse een kunstzinnige wijk op een heuvel in Parijs is, iets waar mondain Amsterdam nu met zijn Frans-klinkende Parnas op inspeelt.1050511.jpgDe brug verbindt vanaf begin jaren ’40 het toen nog landelijke Buiten-veldert met de Stadionbuurt. De hoekflats aan de Parnassusweg lijken wel een toegangspoort tot de Zuidrand van de stad. Daar begon Amsterdam. De weg loopt uit op het Olympiaplein, en aan de andere kant van dat plein begint de Apollolaan.
Ahh, denk ik, wat zit er toch een vernuftig doordacht systeem in die hele naamgeverij van zo’n stad!

APOLLO EN ZIJN MUZEN

Want het was Apollo, god van de muziek en de schone kunsten, die op de Parnassusberg, in het plaatsje Delphi, in een tempelcomplex vereerd werd in het Olympische Griekenkand. Samen met zijn negen Muzen, die allerlei kunstenaars inspireerden.

Vandaar ook dat fantastische stenen beeld van een Muze op de Parnassusbrug, aan de voet van de Parnassus Tower! Heeft u er wel eens bij stilgestaan?

Apollo met dichters en muzen op de Parnassusberg, fresco van Rafaël: 1509-1511

Een Apollolaan achter een Olympiaplein en een Parnassusweg: daar zit dus een hele gedachte achter. Ook de aangrenzende schildersstraten, genoemd naar bijvoorbeeld Rafaël, Tintoretto, Watteau volgen daar logischerwijs uit voort. Met een Cliostraat middenin de schildersbuurt, de naam van een muze. En ook de muzikale namen als Mahler, Stravinksy, Gershwin, Vivaldi voor straten, tunnels en gebouwen op de hippe Zuidas.

Deze zomer stond er een houten versie van Apollo met dansende muzen op de Apollolaan tijdens #ArtZuid, waarover ik eerder schreef in Muziek in wrakhout van de jonge architect/kunstenaar Ivan Cremer.

20190608_014238.jpg
Apollo en zijn 9 muzen op de Apollolaan #ArtZuid, Ivan Cremer

En er was een gouden Apollo op de Parnassusberg in Amsterdam te zien tot 25 augustus, tijdens de tentoonstelling De Schatkamer, Meesterwerken in de Hermitage. Een Apollo met lier – net zoals de lier bovenop het Concertgebouw – maar in de Hermitage stond Apollo bovenop een 18e eeuws bureau van een Duitse meubelmaker Rõntgen, gemaakt in opdracht van de Russische keizerin Catharine de Grote: Apollo and the Arts, a musical marvel: een krankzinnig barok bureau dat zich als een muziekdoos opende!

Apollo bovenop de Parnassusberg, op een bureau, in de Hermitage van Amsterdam

Die ambtelijke afdeling die een namensysteem bedenkt voor een stad, een wijk, een buurt kàn dus blijkbaar best zijn stedebouwkundige werk uitstekend doen. Als ze willen. Dan brengen ze logica in zo’n stad aan, zodat ieder zijn weg kan vinden. Dat is de functie van zo’n stratenplan.

Die ambtelijke afdeling die daar verantwoordelijk voor is, heet de Dienst Basisinformatie. Ik had er nog nooit van gehoord, totdat ik vorig jaar ermee kennismaakte toen ze dwars tegen alle adviezen van raadgevers in, hun idee voor een Johan Cruijfplein middenin een Olympische buurt wilden doordrukken.

Zwaveldampen in het Parnassusgebergte. Bij het Orakel van Apollo vroeg men om raad.

GEESTVERRUIMENDE ZWAVEL IN DEPLHI

Die ambtenaren van de gemeente hadden eens een tripje naar die Parnassusberg moeten maken, bedenk ik me nu.

In dat Griekse Parnassus-bergmassief hangen nl. zwavelwolken, die tot vooruitkijkende inzichten van helderziende oudere vrouwen leidden. Een soort profetessen waren het in het vóór-Christelijke Griekenland. De Parnassus was het centrum van ‘waarzeggerij’.

Tegenwoordig zou je dat soort vrouwen een “medium” noemen, en hun zwavel wellicht een geestverruimend middel, zij kregen boodschappen door van de god Apollo, zij communiceerden tussen jou en de god bij het “Orakel van Delphi”.

Je ging dus voor raad en advies c.q. voorspellingen naar de Parnassusberg, naar Delphi. Toen de (latere) Christelijke keizers dat nog niet verboden hadden, werd daar heel wat waarde gehecht aan die bezwavelde orakeltaal.

Dat tripje hadden die ambtenaren vorig jaar ook eens moeten maken!
Gewoon een frietje op de Parnassusbrug gaan halen!
Een frietje… met zwavel!

  1. *De film “Parnassus” van Robin Boissevain, een liefdesdrama in 30 minuten tussen twee friet-families op de Parnassusbrug: https://www.2doc.nl/speel~VPWON_1249702~parnassus-vriende-en-rauwkost-3lab~.html
  2. *Het online-tijdschrift Wendingen, over de fraaie architectuur van de Parnassusbrug: https://amsterdamse-school.nl/objecten/objecten-in-de-openbare-ruimte/brug-415,-parnassusbrug/

Proklamasi 17 augustus

16d7bde361c67c24e3855f6dd944b2ea00d7f09c501b8964c140bc6a7fb15da5.jpg
1942: Tekening van Jan Sluijters jr (1914-2005) van het vroegere Generaal Van Heutszmonument op het Olympiaplein, het huidige Indië-Nederland monument (copyright: Stadsarchief)

Ik ben in verwarring. Over een monument. Echt gek is dat niet, want half Amsterdam zit vanaf 1935 al in zijn maag met dit enorme monument, dat in zijn volle 19 meter lengte ons koloniale verleden vertegenwoor-digt, onze relatie met Indonesië. Maar deze zomer heb ik er echt last van. Ik heb nog nooit zo vaak als deze zomer langs het water staan kijken.

Omdat het er zo lieflijk en mooi bij ligt van ’t zomer, met dikbillerige wulpse vrouwensculpturen in de waterpartij voor het monument, een waterpartij die onderdeel van het architectonisch geheel is. Eigenlijk, vind ik het gewoon een heel mooi geheel, en daar heb ik dus last van. Raar he?
Het monument heeft nu door deze zwoele dames een poëtisch rondborstig accent gekregen, met een erg hoog Tempo Doeloe gehalte, zullen we maar zeggen. Nederlands Indië: “die goeie ouwe tijd”, die sfeer.

Vrouwensculpturen van beeldhouwer Nic Jonk staan vanwege Art Zuid 2019 tot 15 september in het water van het huidige Indië-Nederlandmonument aan ’t Olympiaplein

Omdat ik vier jaar terug, op 17 augustus 2015, al eerder een column schreef over dit monument onder de titel Vrouw In Sarong ga ik nu niet diep in op de politieke geschiedenis ervan.

Maar voor alle duidelijkheid: het Indië-Nederland monument aan het Olympiaplein is echt een totaal ander Indisch monument, als waar donderdag 15 augustus in Den Haag het eind van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië werd herdacht.

Op 15 augustus herdenken ze in Den Haag het einde van de bezetting van Nederlands-Indië door de Japanners. Maar in Amsterdam-Zuid gaat het monument in wezen over de bezetting van Nederland van de Indische archipel.

Tentoonstellingscurator Michiel Romeyn van de Amsterdamse sculptuurbiennale #ArtZuid (altijd in voor grappen vanuit zijn Jiskefettijd) had graag het huidige Indië-Nederlandmonument op het Olympiaplein, dat herinnert aan de glorie van de koloniale overheersing van Nederland over Indonesië, alsnog willen opblazen, zei hij bij de opening van Art Zuid, om er vervolgens als curator dan daarna de duim omhoog van kunstenaar César (1921-1998) in te zetten, die nu als sculptuur op de Minervalaan is neergezet.

FB_IMG_1565910771157.jpg

Witverf-acties van Provo, een bomaanslag in 1967, het stelen van de bronzen plaquette van generaal Van Heutsz (1851-1924), – degene die de opstandige Indonesische bevolking van Atjeh wist “te pacificeren”, zoals we in onze geschiedenisboekjes eufemistisch leerden op school – en zélfs de verandering van de naam van het Van Heutszmonument in Indië-Nederland monument, hebben nog nooit geleid tot een goede oplossing voor dit pijnlijke koloniale verleden.

De duim van kunstenaar César en van komiek Romeyn kwam er niet. Wel de Indische Waternimfen. Althans zo ben ik ze gaan noemen, die bronzen dames van beeldhouwer Nic Jonk (1928-1994), indachtig het “sprookje van Fabiola” in de Efteling, over Indische waterlelies waarbij sterren, bij Volle Maan, in waterlelies worden omgetoverd en als waternimfen moeten dansen.

INDISCH SPROOKJE

43424986-b904-4416-9995-faef1d65deaa.jpg
Waternimf in een waterlelie in het Eftelingsprookje De Indische Waterlelies

Als schone waternimfen in de Indische oceaan staan de gladgepolijste bronzen van Nic Jonk, in het water rond het huidige Indië-Nederlandmonument. En daar zit ‘m nu net het probleem. Mijn verwarring.
Het monument wordt er sprookjesachtig en romantisch door. Ik zie ineens literatuur over baboes en klamboes voor mijn ogen. Of hoor het meeslepende liedje van de Indische Waterlelies uit de Efteling in mijn oren.

Ik kan ze nu wel heel poëtisch – met veel waterspetters – gaan fotograferen, zoals ik deed op een snikhete 25 juni-dag in een fotoreportage op mijn columpagina op Facebook, maar lieflijk WAS het niet, die Nederlandse bezetting van Indonesië.
Het was geen sprookje, het was helemaal niet lieflijk, niet voor de Indonesiërs.

20190816_000618.jpg
details van het Indie-Nederland monument op het Olympiaplein

Misschien was de Nederlands-Indische literatuur sprookjesachtig, vol heimwee en geheimenissen. Nooit vergeet ik de eerste verfilming op tv van het boek “De Stille Kracht” van Louis Couperus, met een naakte actrice Pleuni Touw onder de douche, die plots onder de bloedspatters zat. Brrr. Dat maakte wel indruk. Stille Krachten. Oosterse sferen.

Door de Indische locatie zetten de naakte vrouwenbeelden van Nic Jonk mij meteen op het been van de Nederlandse kolonisator die het Indisch vrouwelijk schoon niet kon weerstaan en voor een hele schare – al of niet erkende – “Indische” kinderen heeft gezorgd, al of niet uit buitenechtelijke relaties, al of niet in overeenstemming met de wens of wil van de “inlandse” vrouwen. Het heeft een hele Indo-bevolking opgeleverd.

Soms werd de Indonesische vrouw gewoon in haar eentje terug naar de kampong gestuurd en werd het Indische “halfbloed” kind volledig op Nederlandse leest opgevoed en geschoold. Het Niod schat dat er zo’n 1 à 2 miljoen Indo-Europeanen in Nederland wonen.

1050258.jpg

Door de vrouwenbeelden van Nic Jonk komt de oosterse liefelijkheid van de Indische archipel met haar 14.572 eilanden met zijn mooie vrouwen meer naar voren. De verovering, bezetting en de strijd om Indië valt weg.

20190518_225847-1.jpg
details van het Indië-Nederland monument

Het is de schoonheid dus van dit monument, met dat water en die beelden, die mij verwart. Het is alsof de bakstenen meterslange ronde muren de Indonesische archipel met haar eilanden willen omarmen, koesteren. Die waterpartij is superfunctioneel, terwijl tal van gebeeldhouwde halfreliefs het Indische leven uit de koloniale tijd verbeelden.

Beeldend kunstenaar Frits van Hall, geboren op Java in 1899 en in 1945 als communistisch verzetsstrijder vermoord in een Pools concentratiekamp, heeft ook altijd gevonden, dat er op zijn ontwerp net zo goed “Merdeka” had kunnen staan. Vrijheid.

maar tja…..ondertussen staat er wel sinds 1935 – en nu nog steeds! – boven de waterpartij het Nederlandse gezag te gloreren, gesymboliseerd als een vrouw met een wetsrol in haar hand, geflankeerd door Nederlandsche leeuwtjes.

20190812_142423.jpg

17 AUGUSTUS

Maar op een gegeven moment was het Indische sprookje uit. Twee dagen nadat de Japanners als bezetters van Nederlands-Indië bakzeil haalden, dachten de Indonesiërs: maar nu willen we die Nederlandse bezetters ook niet meer, 17 augustus is de dag van het uitroepen van de onafhankelijkheid (Hari Proklamasi Kemerdekaan Republik Indonesia). Ze vieren feest vandaag.

Op 17 augustus 1945 greep de Indonesische bevolking de bevrijding van de Japanners aan om zich in een Proklamasi onafhankelijk van Nederland te verklaren. Nou, dat zag Nederland niet zitten natuurlijk. En tot 1949 volgde toen een bloedige Onafhankelijksheidsoorlog, waarbij “onze jongens” (zoals dat óok al zo gekleurd heette) naar het opstandige Indonesië werden gestuurd. Iedereen kent of heeft wel ergens éen of ander familielid of oom, die zijn diensttijd toen in Indonesië moest uitdienen.

De Proclamasi van 17 augustus 1945 is pas in 1949 door Nederland erkend.

Op 15 augustus verscheen er in het Parool een artikel, waarin het exact ging om wat mij nu dwars zit. Waarom wel aandacht voor de Nederlandse slachtoffers uit de Jappenkampen en de Indische afstammelingen van Europeanen bij het Indisch monument in Den Haag en géén aandacht voor de Indonesische slachtoffers, die door Nederlandse militairen zijn gemaakt nà 1945.

In het Parool-artikel pleitte historicus Lara Nuberg om één en ander te combineren. Een artikel naar mijn hart.
Amsterdam heeft helemaal geen Indiëherdenking zoals Den Haag. Maar Amsterdam heeft wel een raar “koloniaal” monument, dat Indië-Nederland-monument heet.

Video van de Nic Jonk Beelden in het water van de Indische archipel. Klik:


In zijn eigen beeldentuin in het Noordhollandse dorpje Grootschermer staan de bronzen vrouwensculpturen van Nic Jonk langs de sloot of ze lijken er in te duiken of kijken uit over groene weilanden. Op het Olympiaplein is het Indische eilandenrijk hun omgeving, met waterstralen en al…

  1. https://www.parool.nl/columns-opinie/amsterdam-initieer-een-inclusieve-indieherdenking~b880771f/?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=copylink

DIVINE WORKSPACES

Op het intieme Raphaelpleintje, verscholen achter het Olympiaplein, staat tot september het uitbundige beeld “Levensvreugde” van de Nederlandse beeldhouwer #NicJonk (1928-1994) #ArtZuid

Het geheim van de woonblokarchitectuur van “Plan Zuid” is o.a. hoe Berlage pal achter grote drukke verkeersaders als Stadionweg en Apollolaan rustige hofjes en pleintjes wist te ontwerpen, voor een dorpsgevoel middenin de grote stad.

Oases van rust kunnen het zijn. Zie hier het niet zo bekende, intieme Raphaelplein, tussen schildersstraten in van: Tintoretto, Botticelli en Michelangelo, pal achter het Olympiaplein.

Middenop het pleintje stond tussen 1930 en 1995 de Gereformeerde kerk van de Stadionbuurt, de Raphaelpleinkerk. Ik ben er als baby gedoopt. Ik ben er in mijn witkanten doopjurk geïnitieerd in de riten van het protestantisme. De jurk hangt als een soort relikwie nu in mijn zijkamer. Ik zie haar elke dag. Al heb ik me op mijn 14e jaar al van de Gereformeerde kerk verwijderd en op mijn 18e laten uitschrijven.

De gereformeerde kerk van Amsterdan-Zuid op het Raphaelplein is een strak geometrisch gebouw uit 1931, ingebed in de schildersbuurt met Botticelli-, Michelangelo- en Tintorettostraten, die tot 1995 heeft gefunctioneerd. Bij gebrek aan kerkgangers zijn ze gefuseerd met de Hervormden in de #WillemdeZwijgerkerk op de Olympiaweg.
De geometrische motieven van de glas-in-loodramen van de kerk heb ik als kind, tijdens de preek van de dominee, talloze keren in gedachten met mijn vingertje rondgetrokken
Een stille getuige van mijn gereformeerde jeugd. In deze doopjurk werd ik geïnitieerd in het protestantisme. De jurk is 2x zo lang als de foto 😃

Ik was niet de enige die me terugtrok, zoals u weet. De kerk had in de jaren 90 geen zelfstandig bestaansrecht meer, werd verkocht en fuseerde met de Hervormden in de Willem de Zwijgerkerk op de Olympiaweg.

Tegenwoordig wordt de naam van het gebouw op het Raphaelpein – dat ooit “De Raaf” werd genoemd in gereformeerde kringen in Amsterdam-Zuid – in businesskringen ineens “The Raph” genoemd, zag ik laatst: de naam wordt commercieel lekker uitgebuit, je kunt er nu “Divine workspaces” huren…

Het mot toch niet gekker worden, dacht ik, toen ik het Raphaelplein in de Stadionbuurt weer es bezocht. De beeldententoonstelling #ArtZuid brengt je zo nog es ergens😃. In het plantsoen voor de ex-kerk staat tot september de sculptuur “Levensvreugde” van de Nederlandse beeldhouwer #NicJonk (1928-1994). Bijzonder vind ik dat wel, als je er als baby in je doopjurk ingewijd bent, op dat plein.

De kerk is dus vernoemd naar de Renaissance-schilder Raphael (1483-1520) en niet naar de aartsengel Raphael, die als heilige bij de Katholieken geloof ik vereerd wordt, en ook in esotherische kringen anno nu nogal eens naar voren wordt geschoven als genezer, als Healer.

Raphael als schilder, heeft in opdracht van die Katholieke kerk heel wat Madonnas geschilderd, maar heeft toch vooral mijn belangstelling vanwege zijn indrukwekkende fresco’s in de bibliotheek van het Vaticaan, waarin hij theologische en filosophische dilemma’s uit de Renaissance uitbeeldt, zoals bijvoorbeeld het dispuut over de eucharistieviering: vond daar nou wel of niet iets bovennatuurlijks plaats, volgens de Katholieken???

Maar ook de Verlichtingsdiscussie over de wetenschappelijke Aristoteles (feiten!!!) versus Plato (de Ideeënwereld) schilderde hij bijvoorbeeld.

Op twee van die vier wandschilderingen uit de 15e eeuw laat Raphael bovendien mijn geliefde Dante Alighieri voorkomen, één keer als filosoof en op een andere fresco Dante als dichter, vlakbij Apollo en zijn negen artistieke muzen.

Raphael schilderde in de Stanza della Segnatura, de bibliotheek van het Vaticaan, bovenop de berg Parnassus de Griekse god Apollo met zijn lier en zijn 9 artistieke muzen, die de verschillende kunsten vertegenwoordigen.
En temidden van al die kunstzinnigheid bovenop de Parnassusberg plaatst hij dan ook mijn geliefde dichter Dante naast de Griekse dichter Homerus en daarnaast de Romeinse dichter Vergilius

Aan Raphael ontlenen we zodoende dus een beeltenis van Dante. Een beeltenis die anno nu zelfs op het Italiaanse 2 euro muntstuk nog steeds te zien is. Kijkt u maar es in uw portemonnaie.

😃..waar #ArtZuid je al niet helemaal naar toe kan leiden, zeg!

De ex-gereformeerde kerk (de “Raaf” genoemd onder kerkgenoten) is nu een modern bedrijf met een commerciële engelse naam The Raph. Met “divine workspaces”🤔
Het beeld “Levensvreugde” van Nic Jonk in het plantsoen van het intieme Raphaelplein
waar ooit de kansel middenvoor in de kerk stond, staan nu de flessen klaar. Proost!

Zie voor updates: https://www.facebook.com/FaceToFaceOlympischKwartier/

KETENEN GEBROKEN

#KETIKOTI. Ter ere van de Afro-Surinaamse vrouw staan deze zomer drie vrolijk gekleurde beelden van de Surinaamse kunstenaar George Struikelblok (1973) tussen de dubbele rij vleugelnootbomen op de lommerrijke Minervalaan in de Goudkust, een villawijk langs de Stadionkade in Zuid.

Kotomisi, 2019, George Struikelblok

Een mooiere locatie had #ArtZuid niet kunnen kiezen voor dit kunstwerk met de naam Kotomisi. Een kotomisi is een Creoolse mevrouw in traditionele kledij. En de Goudkust is ook de naam van de westkust van Afrika, waarvandaan de meeste slaven werden getransporteerd naar Suriname en de Antillen.

Het is #1 juli – de dag waarop de Afschaffing van de Slavernij wordt gevierd – een prachtige dag voor een traditionele Creoolse koto, een jurk in meerdere lagen, gecombineerd met een speciale angisa, een in punten gevouwen hoofddoek.

Afhankelijk van hoe de punten gevouwen zijn, en welke stof je koos voor jurk of hoofddoek, konden Surinaamse vrouwen met hun hoofdbedekking een geheimtaal spreken en allerlei boodschappen overbrengen (of je bijv. wel of niet vrij en beschikbaar was als vrouw, of dat je een ruzie wel of niet beslecht had bijv.). Een hele vrouwencultuur ontstond.

Het vouwen van de hoofddoek is een kunst op zich. In Parimaribo is er een Kotomuseum gewijd aan dit culturele erfgoed van koto’s en angisa’s.

FEEST

In Amsterdam Zuid-Oost dragen op zon-en feestdagen op dit moment nog altijd veel vrouwen een kleurrijke koto. Zoiets had ik ook verwacht toen ik ooit door een Creoolse Surinaamse buurvrouw in het Olympisch Kwartier werd gevraagd voor haar 60e verjaardagsfeest.

Dress to impress” stond er op de uitnodigingskaart. Ik deed mijn uiterste best: met een kleurrijk gewaad en veren in mijn opgestoken blonde haar en met goudgekleurde nagels kwam ik aanzetten. Een andere Nederlandse buuf kwam zelfs met haar hoed op over de galerij naar het feest. Wat schetste onze verbazing: alle Surinaamse gasten zaten in hun gewone kloffie en wij voelden ons twee opgedirkte buitenstaanders. We hadden er de grootste lol om, maar begrijpen deden we het niet. Vanwaar dan die kaart? Wat ging er mis in de communicatie? Zo goed kenden we elkaar ook niet. Ook al waren we buren.

SLAVEN VAN AMSTERDAM

Keti koti betekent: “Ketenen Gebroken”. Op 1 juli 1863 werd de slavernij officieel in Suriname afgeschaft. De Nationale Herdenking van Keti Koti is op 1 juli vanaf 13 uur live op tv te zien.
In de gemeenteraad van Amsterdam wordt op 1 juli besproken hoe de stad in de 18e eeuw economisch geprofiteerd heeft van de slavernij. Het is knap winstgevend zakendoen met gratis arbeid.

In het Amsterdams Historisch Museum wordt onder de titel “Slaven van Amsterdam” een korte doorlopende driedimensionale impressie gegeven van de suikerplantage “Waterlant” aan de Surinamerivier, rond 1700.

Video online: Slaven van Amsterdam: (klik):

Links in beeld scheppen slaven vanuit een schip suiker op de kant, terwijl een opzichter het met zijn voet net zo hard weer terugschopt.

Terwijl vogeltjes heen en weer vliegen, laat de suikerplantage-eigenaar zich loom onderuitgezakt bedienen: aan zijn voeten onder tafel zit een donkere jongen, misschien wel zijn zoon. Een Surinaamse tot slaafgemaakte vrouw komt met thee. Hij trekt haar tegen haar wil op schoot. Ze schrikt en zodra ze kan, vlucht ze van hem weg.

Omdat de stad Amsterdam van 1683 tot 1795 mede-eigenaar was van de kolonie Suriname, samen met de West Indische Compagnie en de steenrijke familie Van Aerssen, werkten de slaven dus ook voor Amsterdam, stelt het museum.

De burgemeester van Amsterdam was tegelijkertijd directeur van de particuliere onderneming, de “Societeit van Suriname”, de eigenaar van de kolonie. Totdat deze genationaliseerd werd en in handen kwam van de Nederlandse staat.

SLAVERNIJ-TENTOONSTELLINGEN

In 2020 komt het Rijksmuseum voor het eerst in haar geschiedenis met een grote tentoonstelling over slavernij tijdens het Nederlandse kolonialisme. In het Tropenmuseum is het hele jaar door in Amsterdam te zien: “Het heden van het slavernijverleden”, over actuele erfenissen van slavernij en kolonialisme, met verhalen van slaafgemaakten en hun nazaten.

Verder werken drie organisaties in opdracht van de gemeenteraad van Amsterdam concreet aan de uitwerking van een plan voor een Amsterdams Slavernijmuseum.

https://www.parool.nl/amsterdam/amsterdam-wil-excuses-aanbieden-voor-slavernijverleden~b1f4e38f/?utm_source=link&utm_medium=social&utm_campaign=shared_earned

HIGH HEELS

Een “nasty” vrouwenbeen in een keurige Art Nouveau winkelstraat

Tja. Kunst. Waar zet je zo’n vrouwenbeen vol graffiti nou neer. De curatoren van ArtZuid2019 hebben haar als stijlvol zwart-bronzen “high heel” uitgekozen en neergezet net achter het Hiltonhotel, in de Cornelis Schuytstraat, een trendy en chique winkelstraat met luxe modewinkels, patisserieën en delicatessenzaken.

Een buurt die rond 1900 ontstond toen het Concertgebouw in 1888 verrezen was, temidden van de weilanden aan de rand van de stad en Amsterdam zich zuidwaarts uitbreidde. Zodoende een buurt met Art-Nouveau accenten in de architectuur. En inmiddels een buurt met veel BN-ers. En Nieuw Geld.

Shopping, zien en gezien worden, dat is waar het in deze straat om gaat. En de curatoren van ArtZuid hebben aangevoeld, dat deze locatie naadloos past bij de kunst met vrouwenbenen waar beeldhouwer Judith Wiersema (1968) naam mee maakt. Ze is nl. zelf een BN’er uit het Gooi, lange tijd voornamelijk bekend geweest als de vrouw van (ondernemer/LPF-minister Herman Heinsbroek) maar inmiddels los van hem internationaal aan het doorbreken als kunstenares.

whats-for-dinner-2.jpg
Whats-for-dinner, 2014, Judith Wiersema
foot-1.jpg
https://www.judithwiersema.nl/en/collection/

VROUWENSTATEMENT

Vrouwenbenen zijn voor Wiersema een krachtig uitdrukkingsmiddel. Je kunt er vele boodschappen mee uitseinen. De hoge hak is voor haar het wapen van de vrouw. Verleiding via krachtige machtige vrouwenbenen (in steen of brons) – als ook in goudbronzen appels – is haar vrouwenthema. Womenpower.

Verleiding past als thema ook in een winkelstraat waar consumentisme bon ton is. Alleen is het oorspronkelijke stijlvolle bronzen gebeeldhouwde been van Wiersema niet meer zwart, maar – met haar toestemming – door de Amerikaanse straatkunstenares ELLE volgespoten met graffiti. Waardoor het ineens een beetje “ordi” wordt: een totaal ander statement.

ELLE, die ook samenwerkt met de firma Reebok voor felgeprinte yogaleggings, lijkt het been een graffiti-legging te hebben aangetrokken met verleidelijke vrouwenlippen erop en teksten als “girls” en “nasty women”.

Casual Reebok Women Reebok ELLE Yoga Legging Women Reebok Pants MT70_5_LRG.jpg
http://ellestreetart.com/

STREETART

En zo heeft een vrouwelijke graffiti-kunstenares met een spuitbus (als een Banksy) zomaar weten door te dringen tot de openlucht beeldenroute van ArtZuid.

In mijn idee staat er nu op het Cornelis Schuytpleintje eerder een reclamezuil voor een legging dan een beeldhouwwerk (wat een legging al niet doet met een vrouwenbeen!😃), maar ook dat is eigentijdse commerciële kunst. En goed gekozen voor een winkelstraat.

1050416.jpg

Samen met street-artist ELLE exposeert Wiersema haar beeldhouwwerken tot 7 juli op de tentoonstelling “Les Femmes” op de Willemsparkweg 134 in galerie Vroom & Varossieau, Urban Contemporary Art.

Iemand als Ivo Niehe, bekend in Gooise kringen, portretteerde Judith Wiersema als BN’er over haar beeldhouwwerk met vrouwenbenen: zie video online:

Een moderne Denker

Een moderne Denker;-) waakt voor het Hiltonhotel in Amsterdam over de moderne beeldenroute #ArtZuid!
Lees wat ik eerder publiceerde over de oorsprong van dit beeld van Auguste Rodin, in mijn blog: “DE DENKERS VAN ZUID”: https://wp.me/p5FQtR-8J

Over een ontmoeting met een man op de Apollolaan, die “ciao ciao” tegen me zou zeggen en over Dante: als Denker.

Moongate: poort in Zuid

#NewMoon

FACE to FACE Olympisch Kwartier

DSC03724 Neon Moongate, in tuinpoort Olympisch Kwartier, artist: Willem Hoebink

Tien passen vanaf mijn voordeur in het moderne Olympische Kwartier stap ik zo een Moongate in: een tuinpoort van glas: 10 meter breed, 9 meter hoog, met een neoncirkel van 7 meter doorsnee, die op ooghoogte begint. Alsof je door een Cirkel van Licht heen de tuin binnentreedt. Het is een neon- kunstwerk van Willem Hoebink (1966) uit 2008.

Oorspronkelijk is een Moongate in tuinarchitectuur een ronde opening in een stenen tuinmuur en stamt uit de klassieke Chinese landschapsarchitectuur van de Chinese adel; het refereert aan openheid naar de buren en symbolisch aan de terugkerende cyclus van de seizoenen, de cirkelgang van geboorte, leven, dood en hergeboorte in de natuur, de leer van het Chinese Taoïsme.

In Amsterdam-Zuid kun je in Buitenveldert in de Hortus van de VU zo’n chinese tuin-moongate zien.

Maar Moongates zijn er inmiddels in soorten en maten, niet alleen als ronding…

View original post 638 woorden meer

Dromen over later

strandbeest.gif

Kijk, een Strandbeest van Theo Jansen (1948) wil bewegen in de wind en hang je niet zomaar boven je bank, zoals een poster van een vliegend object van Leonardo Da Vinci.

HTB1PvQ7PFXXXXXvXFXXq6xXFXXX0.jpg
poster: Vliegtuigontwerp van Leonardo da Vinci

Maar Jansen is net als een Da Vinci gefascineerd in de techniek van de beweging. Hij ontwierp ooit een vliegende schotel die boven Delft heeft gevlogen en noemt zich zelf kunstenaar-uitvinder. Net als Da Vinci.

In Amsterdam-Zuid zijn nu twee van zijn strandbeesten neergestreken #ArtZuid, op de hoek Stadionweg/ Minervalaan en op de Zuidas. De beesten van Jansen bestaan uit pvc electriciteitsbuizen en bewegen zich op de grens van techniek en kunst.

P1050288

P1050293

P1050292
de voet waarmee het strandbeest zich voortbeweegt

P1050306

ALCHEMIST

Als een alchemist wil Jansen nieuw leven crėeren. Met lucht in pet-flessen en pvc-buizen maakt hij strandbeesten die zichzelf voortbewegen op de wind. Helaas staan ze in Amsterdam vast aan de grond en lijken het een soort uitgestorven beesten. De Animaris Longus is uitgestorven in 2010, zegt het naambordje #ArtZuid. Ik had ze zo graag over de Minervalaan zien stappen!😃
Kijk in de video online hoe gracieus deze beauties bewegen als ze nog leven:

DROOM

Wat beweegt die man, denk ik steeds als ik gefascineerd naar documentaires van hem kijk. Het is zo uitzonderlijk, zijn romantiek, zijn bijna kinderlijke fantasie, zijn ironie, maar tegelijkertijd zijn bloedserieuze doortastendheid om zijn droom werkelijkheid te laten worden: dat die beesten ooit zelfstandig in kuddes op het strand kunnen leven.

Ook al storten ze tot nu toe na elke zomer op het strand ineen, en “sterven ze uit”: hij blijft het gewoon proberen. Gefascineerd als Jansen is door het Bestaan, de Evolutie, spieren, zenuwcellen, hij wil de beweging van Het Leven zelf doorgronden.
U kunt hem online zien en beluisteren in deze mooie TED-TALK met ondertiteling:

Luister naar zijn dromen: een natuurkundige romanticus, een dromerige scheikundige, die in 2018 tot kunstenaar van het jaar werd gekozen en in Den Haag de Haagse Cultuurprijs won. Wat heerlijk toch dat er zulke mensen zijn!
Want: bewegen zal het!

Emailvolgers kunnen het beste klikken op de titel van dit blog en video online kijken:

GESTAPELDE BAKSTEEN

20190518_135445.jpg
moderne beeldhouwkunst in dialoog met bakstenen uit 1919 op het Stadionplein

Hoe blijven ze op elkaar staan, die enorme loodzware cortenstalen, roestkleurige “bakstenen” van de Nederlandse beeldhouwer Lon Pennock (1945). Welke specie houdt ze bij elkaar?
Moderne beeldhouwkunst mengt zich tijdens Art Zuid 2019 met de honderd jaar oude baksteenarchitectuur erom heen, zie ik. De beelden gaan een dialoog aan met de Stadionbuurt.
Een strak moderne sculptuur, recht tegenover woonblokken uit 1919-1923, van o.a. architect Ernst Roest (1875-1952) 😃 waarin “geborduurd” wordt met rode bakstenen: siermetselwerk in portieken bij de ingangsdeuren, rond raampartijen en dakkapellen.

20190515_001539.jpg

Stalen sculpturen van Len Pennock in dialoog met de nieuwbouw in de Stadionbuurt

Ook de nieuwbouwwijk het “Olympisch Kwartier” uit 2006 “citeert” uit deze baksteenarchitectuur van de late Amsterdamse Schoolstijl.
Nieuwbouw vraagt om moderne kamerhoge raampartijen, maar om aan te sluiten bij het uiterlijk van Plan Zuid van Berlage is de glasgevel verbloemd, door dwars op de kozijnen niet-dragende nep-bakstenen te plaatsen, zodat zijwaarts de gevelvand een bakstenen uiterlijk lijkt te hebben, een project van architect Rudy Uytenhaak (1949).

ZWAARTEKRACHT

Het is het tarten van de zwaartekracht, wat beeldhouwer Lon Pennock wil laten zien. Sommige stalen constructies van hem heten Antipode.
Een antipode, letterlijk een tegenvoeter, is afkomstig uit een mythisch gebied aan de andere kant van de aarde waar zwaartekracht afwezig is,” staat in de Art Zuid-catalogus 2017, toen de beelden nog op de Apollolaan stonden.

Zijn roestvast-stalen sculpturen Harvest en Man uit 2008 staan nu op de grens Stadionweg/Stadionplein, tegenover de “geborduurde” baksteen-architectuur uit 1919.

Harvest en Man, 2008, van Lon Pennock (1945), Stadionplein 2019

Vijf invalshoeken

Ziet u wat het is?” vraagt een Hindoestaanse moeder me op het Stadionplein. Ze staat met haar zoontje van een jaar of zes bij het rode beeld dat Art Zuid op het plein  geplaatst heeft, de beroemde Amsterdam Sculptuur Biënnale, die vrijdag 17 mei officieel opent.
Het jongetje draait en draait vrolijk om het beeld heen.
uuhh….,ik zie één of ander poppetje, geloof ik“, antwoord ik aarzelend.
Jaaahhh“, roept de moeder, wijzend op haar kind: “dat ziet hij óók, zegt hij. Maar ik zie het niet!”
Dat is nou het leuke van kunst!”, zeg ik tegen het jongetje. “Niets is fout of goed. Het hoeft niet meteen duidelijk te zijn. Je kunt er van alle kanten naar kijken en er iets anders in zien, je mag erin zien, wat jij denkt!”.
Het jongetje straalt.

De Stadionbuurt is voor het eerst opgenomen in de tweejaarlijkse beeldenroute van Art Zuid, waarvan de kern rond de Apollolaan-en Minervalaan ligt. Het is een 2,5 km lange wandelroute langs zo’n 80 beeldhouwwerken van 50 gerenommeerde internationale kunstenaars.
De Stadionbuurt doet mee met meerdere sculpturen. Inclusief “onze” eigen “11 rue Simon-Crubellier“, het zwarte meubelkunstwerk van de Brit Matthew Darbyshire op het Stadionplein.

De rode sculptuur is van Hans van de Bovenkamp (1938) en heet “Red, Circles & Waves“.

“What’s in a name?” denk ik stilletjes, n.a.v. mijn laatste blog van 1 mei.
Voor Face to Face Olympisch Kwartier wandel ik deze zomer met mijn fototoestel langs diverse beelden.