Tram 16: Das war einmal

4222237338_fcd887aae4_b
Tram 16 bij het pleintje in het Olympisch Kwartier, waar Eos-en Hestiastraat elkaar kruisen

Tram 16. Ooit had ie zijn eindhalte op het oude pleintje voor mijn serreramen, middenin mijn woonwijk, waar toen nog geen nieuwbouw stond. Ik bedoel maar: er verandert wel vaker wat in Amsterdam in het lijnennetwerk van het openbaar vervoer. Maar dit weekend, zondag 22 juli, verandert er wel heel véél in Amsterdam.

Met de opening vandaag van de nieuwe ondergrondse metrolijn – van Amsterdam Noord naar Amsterdam Zuid – gaat de komende uren alles op de schop: veranderen praktisch alle bus-en tramlijnen qua route, alle vertrektijden en alle informatieborden op haltes worden aangepast, want alles moet aansluiten op die ene centrale metrolijn., de ruggengraat van de stad.

Het is de grootste verandering sinds de komst van de paardentram”, zei GVB-directeur Alexandra van Huffelen daar eerder over”, meldt Trouw vandaag.

Diverse bovengrondse tramverbindingen uit allerlei wijken verdwijnen of worden ingekort tot aan het traject van de NoordZuidlijn, waardoor overstappen op de ondergrondse een noodzaak wordt.  De stad bovengronds moet daardoor rustiger worden. Dat, althans,  is het idee.

Ook tram 16 naar Zuid moet eraan geloven, na 105 jaar geschiedenis. Op het informatiebord op de tramhalte bij het stadion was hij zaterdag al verdwenen.

EINDE VAN EEN TIJDPERK

023a
Een zondagmiddag in de Stadionstraat, 4 mei 1958. Nu: Eosstraat

Het is zondagmiddag 4 mei 1958 op bovenstaande foto in de huidige Eosstraat, de toenmalige Stadionstraat. Het is koud, rond de 10 graden. Tram 16 is ingezet als extra vervoersdienst naar het Olympisch Stadion voor een Interland- voetbalwedstrijd tussen het Nederlands Elftal en Turkije.
Het wordt een sof, die wedstrijd op 4 mei 1958. Voetballer Abe Lenstra is 37, Coen Moelijn 21 jaar jong. Nederland verliest met 1-2. Lenstra schrijft in dagblad Het Vrije Volk van maandag 5 mei, dat hij zich ziek voelde en een strafschop overliet aan een ander. Ik zie blije Turken op de foto in het Vrije Volk, met voetbalshirts met de halve maan erop met ster. Op http://www.sportgeschiedenis.nl bespreekt sporthistoricus #Jurryt van de Vooren de wedstrijd: https://sportgeschiedenis.nl/sporten/voetbal/4-mei-1958-oranje-verliest-van-turkije/

23_004
Jaren 30: Drukte van voetbalsupporters bij tram 6 bij het Olympisch Stadion

De twee tramsporen naar het Olympisch Stadion lagen er al vanaf 1928, toen de tramlijnen 6 en 23 voor het transport zorgden van publiek naar de Olympische Spelen.
Die rails werden ook daarna gebruikt bij enorme drukte van voetbalsupporters op zondagmiddag. Sinds de opgehoogte betonnen extra ring van 1937 konden er 64.000 mensen in het Olympisch Stadion.

1959STAdiontraatEOS
1959: het pleintje op de hoek van de huidige Eosstraat en Hestiastraat. De twee tramsporen werden gebruikt voor extra vervoer van voetbalsupporters naar het Stadion. In 1948 kreeg tramlijn 1 er zijn eindhalte, in 1971 tram 16 . Later kwam tram 6 er ook weer bij.
16-946970Stadionstraat13-4-19791487
1979: In de huidige Hestiastraat, op weg naar het Stadion. In de verte: het vroegere Frans Ottenstadion

PLEINTJE IN DE HESTIASTRAAT

P1030534
Pleintje in de huidige Hestiastraat, vroeger decor van komen en gaan van tramlijnen 1 , 6, 16
6552986043_a049b27a23_z
het pleintje in de Stadionstraat (hoek Eos-Hestiastraat). Eind- en beginhalte van tram 16
021
1983: Stadionstraat/huidige Hestiastraat

Tram 1, tram 6, tram 16, : hun route en eindhalte veranderde vaak, maar ooit hielden ze kwartier op het pleintje schuin voor mijn raam in het Olympisch Kwartier.
Tram 16, die vandaag zijn laatste rit rijdt, heeft sinds 1913 bestaan, 105 jaar lang en werd in de loop van de eeuw steeds zuidelijker doorgetrokken. Hij groeide mee met het oprukken van de stad in zuidelijke richting.
In 1923 werd ie doorgetrokken naar de Amstelveenscheweg – met sch geschreven 😃 – met een eindhalte bij de Havenstraat (bij het huidige Haarlemmermeerstation). In 1971 werd de lijn zuidwaarts verlengd tot aan het Stadionplein, via (een lus door) de Stadionstraat, de huidige Eosstraat en Hestiastraat. In 2003 werd de 16 nog verder zuidwaarts doorgetrokken naar de VU, via de Amstelveenseweg, De Boelelaan en de Gustav Mahlerlaan.
Tot aan dit weekend. Nu de NoordZuidlijn ondergronds duikt.

P1030602
21 juni 2018: de historische museumtram 16 – uit 1918 – rijdt voor het laatst voorbij het Olympisch Stadion

21 JUNI: DE LAATSTE DAG

Met de jongens van de Historische Museumtramlijn kachel ik deze zaterdag in een motor-_en bijwagen uit 1918 nog 1x vanaf het Stadionplein naar het CS. Buiten is het snikheet, maar binnenin is het heerlijk fris, omdat er open balkons zijn. Geen airco nodig, in zo’n historische tram.
Via de linkerdeur, die gesloten wordt met een hekje, stap je het balkon op. Via rechts uit. De houten banken en schuifdeuren met messingbeslag glimmen je tegemoet, een olielampje achter glas is er voor nood, tekstbordjes verbieden het dragen van  “onbeschermde hoedenpennen” en verbieden pruimtabak-kauwende passagiers “te spuwen”. Ook mag je niet  “rooken of een brandende sigaar, cigarette of pijp in den wagen mede brengen” en “men wordt beleefd verzocht den aandacht van den wagenbestuurder niet af te leiden”.

Een Marokkaans jongetje van een jaar of 12, met ogen glimmend van de pret, kan het niet bevatten dat deze tramwagen al 100 jaar oud is. Hij slaat zijn hand voor zijn mond. Het is toch ook erg, dat dit Rijdend Historisch Erfgoed zelf ook in haar bestaan wordt bedreigd nu de gemeente nieuwbouwplannen heeft voor het terrein achter het Haarlemmermeerstation, waar de Museumtram haar wagens stalt. De enthousiaste mannen van de Museumtramlijn doen alles als vrijwilliger. Ook  vandaag.
P1030566Nog eenmaal ga ik de Amstelveenseweg over en door de Lairessestraat heen. Lijn 16: das war einmal.

P1030620
Tram 16 op zijn laatste dag. Op de hoek van de Eosstraat, de vroegere Stadionstraat

VIDEO (online klikken):

  • Zie eerdere columns over de Noord-Zuidlijn: “Ondergronds Zuidwaarts”
  • “Station Febo”: over het nieuwe station in de Pijp: https://wp.me/p5FQtR-32y

 

 

 

 

4 gedachten over “Tram 16: Das war einmal”

  1. Beste Marion, Dank voor je (als altijd) interessante nieuwsbrief.

    Ja, ik ben menige keer opgestapt bij de beginhalte die je noemt, voor je huis dus.

    Jij maakte vandaag een ‘historische’ rit met de 16, en ik deed gisteren een fotosafari met deze tram: ik stapte v/a Het H’meerstation bij elke halte in en uit, t/m Heinekenplein. Rondom elke halte maakte ik foto’s: van de omgeving en van de tram zelf. Zo zijn er toch wat extra herinneringen om te koesteren.

    Hartelijke groet van Stadionbuurtbewoner Ingrid Jonker

    Liked by 1 persoon

  2. Mooi stuk Marion. Tja, dat doet wat, alle veranderingen in en om de stad, onze buurt. Op ’t platteland maak ik de omslag nog niet zelf mee, maar al twee dagen praat ik met mijn vader (oud-Amsterdammer) over tram 1, tram 6, tram 23 en vooral lijn 16. Hij bestudeert nu achter zijn bureau hoofd-schuddend het nieuwe Amsterdamse ov-net.

    Liked by 1 persoon

    1. Mensen op AT5 zijn onder de indruk van de pracht en praal van de nieuwe metrolijn, merk ik. Zelf ben ik de afgelopen 15 jaar tijdens het aanleggen van dit technisch ingewikkelde traject onder een stad, gebouwd op palen, onderdoor een werkend Centraal Station, diverse onder de grond gegaan tijdens Open Dagen van de Bouw en met excursies. Vandaag nam ik afscheid van tram 16 die Zuid rechtstreeks verbonden met het CS. Deze week zullen we het meemaken hoe het nieuwe lijnnetwerk bevalt. Iedereen zal vaker moeten overstappen, dat is een ding dat zeker is, of je er nu sneller bent of niet. Niet vindt lang niet iedereen een vooruitgang.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s