Zomers kunstwalhalla

DSC04581

Er staat een paard op de Apollolaan. Een raar paard. Toen ik het de allereerste keer zag, flitste meteen een paard uit de Oudheid aan me voorbij, dat ik vrij recent op internet gezien had. Trundholm_resizedHet bronzen paard uit 1400 voor Chr. uit Trundheim in Denemarken, trekt een zonnewagen voort. De zon wordt in de Noors-Germaanse mythologie in de loop van de dag langs het hemelgewelf voortgetrokken van Oost naar West. Net als in de Griekse mythologie de Titanen Helios en Eos dat doen. Tijdens de zonsverduistering in maart was ik met dit onderwerp voor een column bezig.

DSC04541Het paard op de Apollolaan van de Italiaan Mimmo Paladino (1948) is van aluminium met ijzer, gebutst met gaatjes erin, alsof het aan erosie onderhevig en oud is en niet uit 2014. In zijn buik: een vrouwenhoofd als van een aluminiumpaspop.
 “Oh, het paard van Troje!” hoor ik omstanders interpreteren. Heerlijk hoe iedereen zijn gang mag gaan met hedendaagse kunst. Ik heb geen flauw idee waarom er een vrouwenhoofd in zit. Ik hoor alleen op mijn Art-Zuid-app op mijn smartphone dat Paladino van de Commedia del Arte en van maskers houdt en zich door mythes laat inspireren.
Ook het paard zelf heeft een masker op. De kunstenaar geeft verder geen duiding. Het blijft raadselachtig. De “kunst” is misschien ook wel om als kijker die behoefte aan duiding los te laten. Het gaat er niet om wat de kunstenaar ermee bedoelt, het gaat erom wat jijzelf met die kunst wilt en kunt.

Kunsthistorica Suzanne Mascini van de beeldenroute ART ZUID laat ons gissen en vrij associëren, maar denkt niet “dat er een 1-op-1-relatie met het paard van Troje is, want daar zaten soldaten in verstopt”. Ook bij andere sculpturen van Paladino op de Apollolaan laat ze onszelf interpreteren.

De metershoge beelden, die oud-Stedelijk Museumdirecteur Rudi Fuchs als kunstcurator van Art Zuid heeft uitgekozen, staan in de context van Plan Zuid met haar brede groene lanen en hoge grote huizenblokken. Daarmee moeten de beelden een dialoog aangaan. Volgens Fuchs: de reden dat er maar van één vrouwelijke kunstenaar werk te zien is, omdat weinig vrouwen zulke kolossale beelden produceren.
Mascini wijst op het gebruik van materialen: of het al of niet onbewerkt of gladgepolijst is, of het houten- dan wel klei- of wassen model vanonder het gegoten brons, koper of aluminium zichtbaar is. Het beeld hoeft ook niet “af” te zijn om te laten spreken. Onaf, of onvolmaakt(heid) kan ook het doel zijn. Bij veel (neo)-expressionistische kunstenaars die Fuchs heeft uitgekozen gaat het om het laten zien van het maakproces, de vingerafdruk in het kleimodel laten zien in het gegoten beeld.
Rijksmuseumtuin met Miro-beelden
Rijksmuseumtuin met Miró-beelden
Heel Zuid is deze maanden een kunstwalhalla. In de Noors-Germaanse mythologie was Walhalla het Paradijs. Naast de beeldenroute hebben we de Amsterdam Art Fair voor Hedendaagse Kunst in de Citroëngarage gehad, en tegelijkertijd de beurs in de KunstRAI.
In de schitterende tuin van het Rijksmuseum kruipen van ’t zomer merkwaardige creaturen van de Spanjaard Miró (1893-1983) surrealistisch tegen je oogleden op. “Automatic writing” heten de onbewuste “doodles” wel, die je al telefonerend op een kladje kliedert. Zo maakte Miro zijn schilderijen en zijn beelden: het Onderbewuste aan het Woord.
DSC04532
Wet Scene – study no. V – Lahuis

In de Kunstrai zag ik vooral kunst voor boven de bank en op het dressoir, kunst die vooral “mooi” moet zijn.

In de Citroëngarage ging het er experimenteler aan toe. Mooie diakunst van blauwe Lapis Lazuli-steen van Pieter Paul Pothoven (1981) en op de betonnen garagevloer een “sculptuur” van tekst, geschreven met water en siliconen van Lennart Lahuis (1986). Niet echt voor in je huiskamer, wel intrigerend.
Het ging er vooral om jong talent, om nog niet gesettelde kunstenaars, zoals op Art Zuid. Als je wilde weten wat de huidige stand van zaken in de kunst is, en de stand van morgen, dan moest je op de Art Fair zijn.
Ik begaf me tijdens de opening in de Citroëngarage tussen de jonge hipsters en “Ons-kent-Ons” – galeriepubliek en keek wat sceptisch bij een soort bruinleren flap aan de wDSC04507and.
Ze denkt dat het geen kunst is,” lachte een passant. Ja, het kon net zo goed een achtergebleven auto-achterbank uit de Citroëngarage zijn, wat mij betreft. Zoals een aluminiumpijp aan een pilaar verderop ook tot ’t garageinterieur behoorde, maar niet detoneerde met de sculpturen rondom de pilaar in de Citroëngarage.
wel kunst
wel kunst. Olga Balema, 2014
geen kunst
op de pilaar: geen kunst

Op beide beurzen kwamen food-items regelmatig terug. In de Citroëngarage stalden toevallig 2 totaal verschillende kunstenaars verguld eten uit: Guido Geelen (1961), geen beginner meer, een vergulde boerenkool uit 2009. En de in Nederland wonende Israëliër Itamar Gilboa (1973) een vergulde bak frites.
Wat zegt dat over onze voedselcultuur in Nederland, dacht ik. Over de veredeling en cultus van culinair eten tegenwoordig? Zoals in pop-up restaurant Citroen op de bovenetage van de Citroëngarage zelf? De term “Kunst eten” hoor ik wel eens vallen.

DSC04539
boerenkool, verguld aluminium, Geelen

Mag het bij Geelen en de barokke vormentaal die we van hem kennen, misschien “gewoon” om schoonheid gaan, bij Gilboa gaat het inderdaad om een sociaal statement: hij stelt met zijn vergulden patatje à raison van 1400 euri – en zijn “Food Chain Project” uit 2015 – de voedselconsumptie en honger in de wereld ter discussie.

Ook trof me iets anders. Iets wat wellicht met het gebruik van xtc, paddo’s of andere psychedelische middelen te maken heeft anno nu. Zowel op de Art Fair als de KunstRAI meende ik de “weirde” vormentaal van Jeroen Bosch (1540-1590) te herkennen in divers werk.
MALEONN: Journey to the West, 2013 - 3D photoprint in lichtbox
MALEONN: Journey to the West, 2013 – 3D photoprint in lichtbox

In de Citroëngarage leek me de 3-dimensionale lichtbak met fotoprint – een drieluik van de Chinees Ma Maleonn (1972) – geïnspireerd op het drieluik Tuin der Lusten van Bosch: met wonderlijke creaturen, die ontspruiten kunnen aan het Onbewuste van de geest als men geestverruimende middelen tot zich neemt.

DSC04558Ook in de Kunstrai meende ik Bosch te herkennen in een glassculptuur van Bernard Heesen, maar tevens in de beeldtaal van de 22-jarige Hareley Davelaar, een protegé van David Bade (1970), beiden van Curacao. Hij is geïnteresseerd in ’t menselijk lichaam dat afwijkt van de norm. “And to be able to mix and combine reality with my imaginary world into art is what my work is all about haha you can say as a crossbreed between two universes” aldus Davelaar.

DSC04547
Hij eert met zijn beeld “Oh mother mine” zijn moeder die zeven kinderen gebaard heeft, door haar uit te beelden met een buik zo dik als was ze zwanger van zeven kinderen tegelijk.
Je kunt in kunst de realiteit naar je eigen hand zetten. Hoe heerlijk is dat?
DSC04650Ook op de Minervalaan ontmoet ik weer gnoom-achtige wezens. Een soort trollen of figuren uit Lord of the Rings, van Thomas Schütte (1954). Alweer dus stap ik in een andere werkelijkheid. Het surrealisme of de mythe is “all over us”.
Ze hebben samen 3-poten, die schepsels, en zijn met boeien aan elkaar gebonden. “Unitied Animies“, heten ze veelzeggend. Kunsthistoricia Mascini: “Ze hebben elkaar nodig. Misschien kent u ze zelf wel uit uw eigen omgeving, mensen die niet Met en niet Zonder elkaar Kunnen”.
DSC04583Een verademing na al deze gedrochten is dan tot slot het metershoge platte meisjesgezicht in ’t plantsoen voor het Hiltonhotel, van de Catalaan Jaume Plensa (1955). Ik bleef er maar omheenlopen. En kijken hoe een lichte welving van oogleden en wimpers voor een zachte uitdrukking kon zorgen. De mal komt uit een 3-D printer, waarna het gegoten is in brons.
Ik begrijp niets van dat 3-D proces en kijk op You Tube naar de werking van een 3-D printer: zoals inkt op papier verschijnen kan, zo kan elke vorm blijkbaar uit het niets ontstaan.
Plensa is gefascineerd door het transformatieproces van meisje tot vrouw“, vertelt Suzanne Mascini. Hij heeft het gezicht van het meisje opgerekt, waardoor ze ineens veel ouder lijkt. “Een soort konigin Wilhelmina,” hoorde ik een buurvrouw uit het Olympisch Kwartier haar grappend noemen.
Doordat de ogen naar binnen gekeerd zijn tijdens dat transformatieproces, creëert Plensa een meditatief rustmoment middenin de drukte en hectiek van de stad, aldus de kunsthistorica.

 DSC04641

DSC04587
Heart of Treas, 2007. Plensa

Gaat het zien. Gaat het zien deze zomer. Omarm de bomen, zoals de beeldjes van Plensa op weg naar Station Zuid, die met de namen van klassieke musici getatoeërd zijn.  Ga picknicken in de tuin van het Rijksmuseum bij Miró. En geniet ervan!

3 gedachten over “Zomers kunstwalhalla”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s